Esperanto : 2009 | 2010 Nederlands : 2009 | 2010 English
Je mia laborejo kelkfoje mi havas trivialajn problemojn kun programo kion mi uzas kun klimatdatumoj (netCDF). Ekde mia eko de poststudado, ok monatoj antaŭe, mi uzis Ferret por montri kaj analizi datumojn de oceano. Nun mi pensas ke Ferret vere ne estas la plej utila programo por multe da aferoj. Do mi decidis serĉi kaj uzi aliajn programojn. Mi eksplikos kial Ferret ne sufiĉe utilas, kiuj programoj estas bonaj alternativoj aŭ kompletigoj kaj kion mi faros kun tiu informaĵo.
Mi pensis ke la plej malbona afero pri Ferret estas ke tiu komputilprogramo ne estas libera softvaro, ĉar en la malnova permesilo estas skribita ke oni ne povas uzi la softvaron por komerciaj celoj kaj oni devas lasi ĝia varmarko entjere en ĉiuj derivaĵoj. Ambaŭ demandoj faras la softvaron mallibera. Tamen freŝdate (malpli ol du monatoj antaŭe) NOAA, organizacio de Usona Departemento de Komerco pri esplorado de oceano kaj atmosfero, ŝanĝis lian permesilon pri Ferret. Ŝajnas ke tio nun estas "malfermita kodo" (laŭ la oficiala defino), do tre verŝajne tio ankaŭ estas libera softvaro. Tio estas tre bona afero. Nun tiu softvaro povas esti inkluda en la libera deponejo de Debiano kaj aliaj liberaj GNU/Linukso-distribuoj.
Aliaj problemoj kun Ferret estas pli-malpli supraĵaj, kiel la stranga konduto pri matricoj kun longeco unu, la nekohereco de instrukcio-argumentoj kaj kapablaĵoj, kaj arbitraraj kolapsoj de la programo. Ferret estas bone uzata por krei grafikojn, sed por serioza datumo-komputado tio ne sufiĉas; problemoj pri tiuj aferoj ne estas supreĵaj sed fundamente malĝusta. Ĉiuj aferoj probable rilatas al la fakto ke Ferret ne estis libera softvaro dum longa tempo. En tiu okazo la plejparto de programistoj ne volas helpi plibonigi la softvaron, kompreneble. Nun tio ŝanĝiĝis, sed daŭras kelke da tempo antaŭ partoj de Ferret estas reskribita aŭ eĉ forkita al plej bona projekto. Do mi nun bezonas alian programaron.
Unue alian programaron por malfacilaj kalkuladoj mi bezonas, due por triviala datumredaktado kaj trie por krei grafikojn. Por la malfacilaj kalkuladoj mi povas uzi veran programlingvon kiel Fortran aŭ C++ aŭ pli altnivela Octave. Por triviala datumredaktado mi povas uzi CDO, netCDF Operator (NCO), Octave aŭ ja Ferret. Por krei grafikojn mi povas uzi ja Ferret, Octave aŭ nur gnuplot. Ŝajnas ke Octave estas universala ilo, do mi devos lerni tion. Tamen por tio mi bezonas tempon. Iloj kiel CDO kaj NCO estas pli facilaj kaj solvas la problemojn pri triviala datumredatado (kiel eltiri datumojn el unua dosiero en duan dosieron). Aliaj ebloj ekzistas, kiel Haskell, lingvo kion mi volus lerni por longa tempo, aŭ Python, kaj unue por montri grafikojn: GrADS, k.t.p..
Nu mi decidas ke mi lernos (kaj uzos dum labortempo) unu ilon per ĉirkaŭ du semajnoj por kelkaj monatoj. Mi ekas morgaŭ kun CDO aŭ NCO, post du semajnoj kun Octave. Poste mi ne scias nun. Bone, nun mi serĉas al bona relato kun mia laborkomputilo :-)
Ĉi tie mi skribis ke Dio ne ekzistas kaj ke mi malenskribis min je la romkatolika kirko. Nu, tio estas bona afero, sed ĝis kie mi devas iri? Kompreneble religio penetris fore en ĉi tiu socio, kaŭze de krima konduto ("promocio") de romkatolika kirko tra la jaroj, la manko de racieco de multe da homoj, sed ankaŭ tiu afero parte daŭras per simpla tradicio. Hodiaŭ mi konsentis kun tradicio, sed mi ete bedaŭras.
Mi iris al enterigo de mia onklino. Mi ne masdiris pri Dio kaj Kristo, sed mi ricevis la panon de Kristo (komunion). Certe tio estis pli-malpli bongusta, sed eble sekvonta fojo mi ne devus ricevi ĝin.
Jes, estas tradicio. Sed tradicio estas nur preteksto por nereligiuloj ŝafumi. Praktike la diferenco inter tradicio kaj vera religio ne ekzistas. Por esprimi la malboneco de religio propre, ni devas rompi je ĉiuj religiecaĵoj.
Ĉi tiun semajnon mi registris la novan domajnon piratpartio.org. Tio estas ideo de Rogier kaj mi. Ni pensas ke esperanto povas plenumi gravan rulon por la piratpartioj tutmonde. Piratpartio.org estas unue por interŝanĝi informon inter piratpartioj, kaj due mi pensas ke ĉi tiu grupo povas enkonduki kaj promocii esperanton en la komuno de piratpartioj. Do bonvolu vidu ĉi tiu retejo kaj se vi havas komentojn aŭ aldonojn, retpoŝtu min.
Nu, mi plimalpli finis la aktualigo de retotaglibro. En julio mi skribis mian unuan mesaĝon. Mi skribis ke mi devus lerni HTML, CSS kaj Haskelon. La unua estas la vero, sed mi simple uzas ekzitata CSS-paĝo kaj ne lernis Haskelon. Plue mi ne transformis ĉi tiun retpaĝon en dinamikan paĝon, kvankam mi plibonigis ĝin. Ankaŭ mi skribis ke mi aldonas artikolojn en ĉi tiu paĝo, sed mi ne faris ĉi tion. Mi uzas ĉi tion por havi centran lokon por ideoj, kaj mi pensas ke tio estas la plej grava pri ĉi tiu paĝo. Do plimalpli mi sukcesis la celojn.
Mi skribis al Esperanto Nederland pri eroro, kiu prezentas sin multofte:
En miaj bonveno-dokumentoj mi legis "Gebruik Skype en via de webstek
Babilejo kun je direct beginnen met chatten", kun simboloj de Skype
kaj Babilejo.org. Tio ne estas korekta. Se mi komprenas tute, por
Babilejo oni ne povas uzi la neliberan programadon kiel Skype. Por
Babilejo oni unue uzas la malferman XMPP-protokolon, do oni povas uzi
liberan programadon kun Babilejo!
(Due ŝjane ke oni ankaŭ devas uzi neliberan programadon de Adobe, ĉar
liberaj Flash-kromprogramoj ne funkcias. Sed tio estas alia afero.)
Krome mia opinio estas ke generale avizado de uzi neliberan softvaron
ne estas justa afero. Se vi vere devus mencii tian aferon, bonvolu
skribu (k.s.) ke tio ne estas libera. Por alternativoj de
ia nelibera programado vi ĉiam povas kontakti min.
Mi ofte skribis tian mesaĝon al administradoj de retejoj, sed nur kelkfoje ili plibonigis iliajn erarojn. Tio estas la afero, ĉar multofte ili ne komprenas ĝin, aŭ ili ne havas tempon, aŭ ili ne pensas ke tio estas grava, aŭ kelkfoje ili havas mastrojn kiuj ne volas fari la ĝustajn aĵojn. Do, fare de skribi tiajn mesaĝojn ankaŭ en ĉi tiu retejo, mi esperas ke oni komprenas ke ĉi tio estas grava afero.
Finfine mi plimalpli plibonigis mian retotaglibron. Inter tagoj nun estas lineoj kaj super oni povas klaki ligilojn de miaj malsamaj paĝoj de retotaglibro. Klakebla estas lingvoj kaj jaroj. Mi uzas sekvan simplan ideon por tiu afero: index.html montras al index.eo.html kaj index.eo.html montras al index-2010.eo.html k.t.p.. Tiumaniere mi ne devas ŝanĝnomi la dosiernomojn kaj ankaŭ mi simple montras supre de la paĝo al la aferkoncernajn dosierojn.
Kelfoje iu diras al mi ke Vikipedio ne estas altkvalita. Se mi demandas ĉu ri plibonigas ĝin, la persono respondas nee. Tio okazas multofte. Se Vikipedio vere estas malkvalita, la kialo estas ke pledantoj ne plibonigas ĝin!
Mi pensas ke ekzistas simplan metodon por kontroli ĉu iu Vikipedio-paĝo estas bona aŭ ne. Unue specialistaj temoj povas esti malbonaj. Due se informaĵo pri problemoj estas skribata en la paĝo, la statuso estas klara. Preskaŭ ĉiuj aliaj artikoloj estas altkvalita, tio estas, vi povas kredi ĉiun enhavon de paĝo.
Kial mi skribas ĉi tion? Nu, la personoj pri kiuj mi skribis supre estas plejofte sciencistoj, kiuj publikigas (aŭ provas publikigi) artikolojn. Do tiaj personoj devus povi skribi, ĉu ne? Pro publikigi artikolojn ili estos konataj kaj tra ra ra. Por mi publikigi estas grava ankaŭ, sed ĵus plibonigi Vikipedion estas grava. La lasta afero estas plej sociala afero ol la publikado de normalaj artikoloj. Vi povas plibonigi Vikipedion, vi povas plibonigi tiujn erarojn. Plue se vi estas scientisto, vi povas skribi kaj plibonigi specialistajn artikolojn en Vikipedio. Do vi riparas la unuan "problemon", kiu mi menciis en supra alineo.
Bonvolu plibonigu Vikipedion profite al ĉiuj homoj.
Politikaj diskutadoj pri DNA-datumbazo kurbigas miajn piedfingrojn. Ĉiam la diskutado estas pri la kontraŭeco inter sekureco kaj privata vivo. Multe da aferoj en politikaj diskutadoj estas teruraj, sed je ĉi tiu diskutado ekzistas malpleneco de informaĵo pri eblecoj je implementado de DNA-datumbazo. Politikuloj ne scias, ke ekzistas metodoj de kreado de DNA-datumbazo kiuj ne implicas signifan profanadon de vivo privata. Ĉi tiu metodo estas kriptografia funkcio sen inverso.
En ĉi tiu skribaĵo mi eksplikos plimalpli la sekvontajn. Unue kio estas DNA cifereca fingropremo? Due por kio oni uzas la rezultojn? Trie kio estas seninversa kriptografia funkcio? Kaj kvare kiel donas tio solvon en ĉi tiu politika diskutado? Mi skribis "eksplikos plimalpli", ĉar mi ne estas forencaj scientistoj nek kriptografio-specialisto, sed se mi komprenas ĉion iom, mia opinio estas aferkoncerna kaj grava.
DNA profilado estas metodo por identigi la identon de uloj per analizi DNA-on. DNA, aŭ desoksiribonuklea acido, estas du-helica molekulo kiu enhavas la genetikan informaĵon de organismoj, ekzemple de homoj. Oni povas analizi DNA de biologia materialo, kiun oni trovas ĉe krimejo, por kuratingi la identon de aneksa homo.
Kompreneble la rezultojn polico uzas por spuri la krimulon de la krimo. Sed la polico ankaŭ volas konservi la datumojn en datumbazo, eĉ la DNA-datumojn de personoj kiuj ne estas konviktaj. Kiam polico havus ĉi tiujn datumojn, tio profanus de vivo privata, ĉu ne? Tamen kioj estas ĉi tiuj datumoj, kaj kian datumon polico devus havi por solvi krimojn?
Oni devas konservi aferkoncernaj datumoj iamaniere. Do eble la fakistoj povas konservi ian sinsekvon kiel AAGTGGGTAACAGTAAGGT, kiu signifas la nitrogenajn bazojn de ia geno. Nu la fakistoj povas ĉifra ĝin al eble VPsiLiKi8sldkGFe$bQ9/Ki5$b, kiu ne estas uzebla sen la malĉifro-ŝlosilo. Do konservi tiajn datumojn povas esti sekure. Tamen kiu konservas la ŝlosilon? Kompreneble la ŝlosilon polico aŭ/kaj alia partio bezonas kiam ili volas kontroli ĉu trovita peco DNA estas ligila kun persono. Do malgraŭ oni povas protekti la datumon iomete, la afero de vivo privata ne estas solvita.
Ĉu eble oni ne devas havi malĉifro-ŝlosilon, kaj oni povas kompari alimaniere? Jes, tio eblas! Ekzistas seninversa kriptografio (angle: one-way hash) en kiu neniu malĉifro-ŝlosilo ekzistas. Oni devas uzi la saman ĉifran algoritmon por la trovita peco de DNA, kaj kompari la rezultan ĉifran datumon. Tiamaniere la police efektive ne havas DNA-datumojn de homoj.
Politikuloj kaj aliaj diskutaduloj devas kompreni ke tiamaniere oni ne devus konservi veran DNA-datumon en datumbazo, kaj privatan vivon neniu profanas. Do post informi politikulojn, la diskutadon oni povas kondukti pli bone. Sed ankaŭ forencaj scientistoj devas scii pri seninversaj kriptografiaj funkcioj. Kaj realigi ĉi tion ne estas triviale, ĉar multfoje polico ne trovas sufican materialon, do forencaj scientistoj ne povas kompari facile la trovitan DNA kun datumo en datumbazo. Tio estas teĥnika afero kaj ni devas eki kun senchava diskutado.
Ambaŭ neliberan softvaron (kiel Vindozo) kaj fermitajn specifojn (kiel .DOC) oni devus ne uzi. Tamen por argumenti tion, ĉi tiujn konceptojn oni devas distiri. Ĉar la unua estas ĉefe persona afero, sed la dua estas ĉefe socia afero. Por la plej granda parto de diskutadoj pri softvarlibereco, softvaro kaj specifoj oni ĵetas sur unu stako, pro kio antagonisto diras preter la aliulo.
Aliaj problemoj estas nesciado pri libera softvaro kaj malfermitaj specifoj. Multfoje oni kontemplas malfermitajn specifojn kiel kontraŭkapitalisma kaj eĉ libera softvaro kiel komunisma. Nu, ĉi tio ne estas eseo kiu pledas favore al aŭ kontraŭ komunismo, sed mi volas ekspliki ke ĉi tiuj analogioj estas eraraj.
Fermitaj specifoj estas dosierformoj kiel .DOC aŭ protokoloj kiel la MSNm-protokolo, kiuj ne estas publika aŭ kies uzado ia maniere estas restrikta pere de certaj uloj aŭ entreprenoj. Sekve libereco de interŝanĝo de informaĵo kun aliaj partioj ne eblas. Ĉi tio kreas socian problemon, kiu estas solvebla nur per uzi malfermitajn specifojn. Alternativoj por supraj ekzemploj estas respektive .ODT (Open Document) kaj XMPP (Jabber).
Nelibera softvaro estas softvaro aŭ programado kies fontkodon oni ne povas uzi tute libere. Kutime la fontkodo ne estas disponebla. Sekve estas kiam vi uzas tian softvaron, vi perdas vian liberecon. Vi ne havas, laŭ la kreuloj de softvaro, rajton por scii aŭ kontroli vian propran komputilon. Plue vi ne povas ŝanĝi la fontkodon kaj redistribui plibonigajn versiojn al via najbaro. Ĉi tio estas malrespekto je via esprimlibero kaj devus esti puninda. La uzado aŭ neuzado de libera softvaro estas unue persona afero.
Kompreneble la uzado de nelibera softvaro ankaŭ estas socia problemo, ĉar tiamaniere vi ne malenvias la softvaron kiu vi uzas al viaj najbaroj, geamikoj, familio. Eble vi trovas softvaron ke vi povas ŝanĝi por vin mem, sed vi ne povas redistribui ĝin. Ĉi tio klare estas socia problemo. Sed tamen malsama po fermitaj specifoj.
La uzado de fermaj specifoj havas direktajn konsekvencojn por ĉiuj kun kio vi interkomunikiĝas. Vi ne nur rompas liberecon je vi mem, sed ankaŭ la homoj ĉirkaŭ vi. Tial la uzado de fermitaj specifoj socie estas pli maljusta ol la uzado de nelibera softvaro. Por vi mem la dua estas pli malbona, sed tio estas elekto ke vi faras kiu ĉefe havas malbonajn sekvojn por vi mem.
Uzado de libera softvaro estas vidita, por kelkuloj, kiel komunisma. Sed la uzado de libera softvaro estas nur kaj precize tio ke vi devus antaŭvidi de civilaj homoj. Estas socia al aliuloj kaj plue vi havas la rajton de softvarlibereco. Ĉi tio ne temas kun tia politika aĵo kiel komunismo.
"Malferma specifioj estas kontraŭkapitalisma", iu diris al mi antaŭete. Estas logike ja, ŝi argumentis, ke entrepreno volas protekti sian "intelektuan propraĵon. Tiel kapitalismo funkcias." Krome ke "intelektua propraĵo" ne ekzistas aŭ tio estas tro malkonkreta koncepto, mi pensas ke kapitalismo ne funkcias tiamaniere, almenaŭ ĝi ne devus funkcias tiamaniere. Ĉi tia maniero de protekto donas formadon de monopolo. Ekzemple, Mikrosofto havas fermitan specifon de MS Word-specifo (.DOC). Ili havas monopolon (malvaste sence) je la dosierspecifo de tekstredaktilo (MS Word), kaj tial ili plifortigas ilian monopolpozicion (vaste sence). Sen eldiri juĝon pri ĉu kapitalismo ĝenerale estas justa aŭ maljusta, mi pensas ke ĉi tio ne estas la justa intenco. La alternativo, ke la dosierspecifo estas libera, malferma, ĝuste donas merkato-agadon. Tiam Sun ekhavos kun OpenOffice.org finfine justan pozicion en la merkato. Fare de liberigi specifojn, vi kreas justan konkurencon, pli bonan merkato-agadon, kaj la rezulto estas ke kapitalismo funkcias pli bone ol nun.
Lastetempe mi pensas pri esperanto kaj malfermitaj normoj. Ĉi tiu mi provas abstrakti al ideoj en la pli granda konteksto de interkomunikiĝo. Mi estas konvinka ke interkomunikiĝo povas kaj devas esti pli efika. En ĉi tiu blogoskribaĵo mi donas nur kelkaj argumentojn kial esperanto kaj malfermitaj normoj helpas kun pli efikigi de interkomunikiĝo. Do mi montros ke interkomunikiĝo povas esti pli efika. Ĉu interkomunikiĝo devas esti pli efika, kiel trivia tiu aŭdas, estas pli malfacila afero. Tamen mi skribas pri ĉi tiu en eseo (laboro en progreso). Nu, pri ĉi tiu blogoskribaĵo: Unue mi eksplikos kio estas esperanto kaj kial esperanto estas grava por bona interkomunikiĝo. Due mi eksplikos kio estas malfermitaj normoj kaj kial malfermitaj normoj estas grava por bona interkomunikiĝo. Fine mi donos ekzemplon kaj sinergiigas al tezo pri interkomunikiĝo kaj libereco.
Esperanto estas internacia helplingvo, estigis tra Lejzer Zamenhof. La kreinto publikiĝis la lingvon en 1887 je la pseŭdonimo Dr. Esperanto. Poste la parolantoj transprenis ĉi tiun nomon kvazaŭ la nomo de la lingvo. Karakterizaj signoj de la lingvo estas ke lerni ĝin estas facile kaj ĝi estas politike neŭtrala. Do ĉi tio donas idealan bazon por internacia komunikiĝo. Plue, la gramatika konstruo de esperanto estas tiele preciza kaj logika ke ĉi tiu lingvo estas pli bone uzata por transdoni ideojn kaj fari diskutadojn, ol lingvoj kiel angla aŭ nederlanda. La elekto de esperanto por homa lingvo estas triviala en kontekstoj kie bona interkomunikiĝo gravas.
Malfermita normo estas normo kiu estas publika, kaj libera. Ekzemploj estas HyperText Markup Language (HTML), aranĝolingvo por la TutTera Teksaĵo, kaj PDF, specifo farita tra Adobe kaj aprobata tra Internacia Organizo de Standardigo (ISO). Krom dosierformo ankaŭ ekzistas normojn por protokoloj por interkomunikiĝo. Interalie estas GSM, kiu oni uzas tra poŝtelefono por interkomunikiĝi kun aliuloj, kaj HyperText Transfer Protocol (HTTP), kiu diras al via komputilo kiel dosierojn de TTT estas elŝutata (interalie HTML-dosieroj). En ĉi tiuj ekzemploj la manieroj de interkomunikiĝo gravas. Okaze de dosierformo, estas pri interkomunikiĝo inter la uzanto kaj la komputilo, aŭ propre aplika programo. La uzanto volas montri dosieron (ekzemple "index.html") je lian aplikan programon (ekzemple Firefox) montriĝas al ekrano. Por tiu ĉi la aplika programo devas scii kiel montri dosieron. Do la specifo de dosiero devas esti malfermita.
Kvankam ne entenis detale, ĉi tiu subskribas la gravecon de bona elekto de la interkomunikiĝilo. Kun tio ĉi mi ne celas al plia informaĵo kiu oni aldonas en la formala esenco de informaĵo, por propagando-celoj, sed mi celas al formon, kiu formale ne ŝanĝas la enhavon de informaĵo. Do ĉi tiu temas pri la elekto de homa lingvo, komunikilo, dosierformo kaj ret-komunika protokolo. Ĉi tiu devas esti libera aŭ malfermita, sed ankaŭ devas esti ruza, efika elekto. Por montri tiu ĉi, mi finas kun ekzemplo.
Rigardu paco-intertraktoj inter du aŭ multe da landoj kun malsamaj lingvoj kaj malsamaj platformoj kaj softvaro. La elekto por la lingvo inter angla kaj/aŭ alia lingvo, en kiu unu lando estas je avantaĵo super la alia lando, ne estas elekto. Ĉi tie la sola logika elekto por la lingvo estas esperanto. Kiam unu partio ne povas esti ĉeestanta, ne estas opcio ke ambaŭ partioj uzas Skype. Malfermitajn protokolojn, kiel H.323 kaj SIP, oni devas uzi, ĉar nur en tiu okaze ambaŭ partioj havas eblecon por interkomunikiĝi sen problemoj, kaj plue ambaŭ partioj havas ebleco por uzi liberan softvaron. Kiam fine la unua malneto estas skribita, sendu ĉi tion en plata teksto, PDF-, RTF- aŭ LaTeX-formo. Nur tiuokaze ĉiu povas legi ĉi tion, kaj por delikata informaĵo, ĉifradu ĝin kun libera softvaro (ekzemple, GPG, ankaŭ malfermita specifo). Koncize dirite, por havi malferma kaj libera socion, ne nur la enhavo gravas, sed ankaŭ la maniero kiel oni interkomunikiĝas ĝin. Ni devas postuli la saman liberecon kaj malfermecon por interkomunikiĝo, kiu ni ankaŭ postulas por aliaj aferoj.
Nun mi laboris por tri monatoj ĉe la KNMI. Mi legis pri terfizika fluiddinamiko, modeloj de tersistemo, la klimato kaj biologio-tero-kemia dinamiko. Mi uzis softvaron por sekvi erojn (molekulojn aŭ volumetojn) en la oceano, kaj por montri ties orbitojn. Nun mi havas plimalpli ideon pri kio klimatologio, klimata ŝanĝo kaj terfiziko temas.
Mi pensas ke multe da fundamenta laborado necesas en klimatologio. Nun, a posteriori, mi povas diri ke mia antaŭe studado pri la fundamento de fiziko funkcias por ĉi tiu esplorado. Tamen, nun mia unua celo estas ke mi doktoriĝos en la limtempo de ĉirkaŭ kvar jaroj. Poste mi ne certas por kia subjekto mi interesiĝas min, sed certe mi antaŭigas la fundamentojn de ia subjekto.