Mi estis ĉe "Agenda 2000"
kaj inter la homoj tie estis Craig Mundie,
kiu estas ia altrangulo ĉe Microsoft,
mi pensas, he, vicprezidento pri konsumantproduktoj aŭ tia aĵo.
Kaj fakte mi ne renkontis lin
Mi hazarde trafis lin en... lifto. En lifto.
Kaj mi rigardis al lia nomŝildo kaj diris: "Ho, ĉu, vi laboras ĉe Microsoft. "
Kaj li rigardis reen al mi kaj diris: "Ho, jes, kaj kion vi faras?"
Kaj mi pensis, ke li ŝajnis iom malatenta.
Mi volas diri, jen arkaika tipo: ulo en kostumo
rigardanta ĉifonan kodumulon.
Tiam mi rigardis tra lin kaj diris:
"Mi estas via plej terura inkubo. "
Wonderview Productions PREZENTAS
FILMON DE J.T.S. Moore
REVOLUCIA OPERACIUMO
Plejparte de mallonga sed plenkolora historio
komputilan industrion dominis
operaciumo Vindozo.
Sed tio baldaŭ povus ŝanĝiĝi,
ĉar Vindozon forte defias Linukso.
Silicia Valo delonge estis la loko,
kie oni evoluigis novajn teĥnologiojn,
fondis novajn firmaojn kaj iĝis vere riĉa.
Nun La Valo estas la frontlinio de revolucio
batalanta por unu el la plej politike nekorektaj ideoj:
persona libereco.
Tage kaj nokte vasta konfederacio de
kodumuloj kaj programistoj pretigas pecojn de
komputila kodo tutmonde konstruante la ilojn
por liberigi uzantojn de komputiloj
per malfermitaj informoj kaj libera interŝanĝo de teĥnologio
por atingi ĝian celon.
Ĉi tiu revolucio komenciĝis en la 1980-aj
per la movado de libera programaro kaj projekto GNU.
Nun ĝi estas asociata ĉefe
kun Linukso kaj la Movado de Malfermita Kodo.
Kio estas Linukso?
Ni havas unu sektoron, kiu altiĝas hodiaŭ.
Ĝi estas la Linuksa sektoro.
Kaj mi pensis, ke ĉi tio estus bona okazo diri:
"Kio estas Linukso?"
Kaj mi respondos tiun demandon por vi.
Multaj de vi eble jam scias, sed
tie ekstere estas 12 milionoj da uzantoj.
Komputila mastruma sistemo evoluigita de centoj da
programistoj kunlaborantaj per Interreto,
defio al la Vindozo NT de Microsoft,
tre ŝatata pro sia rapideco
kaj ĝuste pri tio ĉi temegas.
Por iel klarigi, kio estas Linukso, necesas
klarigi, kio estas operaciumo.
Kaj... la esenco de operaciumo estas, nu...
oni ne devus iam vidi ĝin.
Ĉar...
neniu vere uzas operaciumon,
homoj uzas... programojn... en siaj komputiloj.
Kaj la sola tasko en la vivo
de operaciumo estas helpi plenumi tiujn programojn.
Do operaciumo neniam faras ion per si mem.
Ĝi nur atendadas gis programoj
petu certan risurcojn aŭ
aŭ petu certan dosieron sur disko
aŭ petu pri konekto la programon
al ekstera mondo.
Kaj tiam la operaciumo aktiviĝas kaj tiam
provas faciligi al homoj verki programojn.
Kaj kio estas malfermita kodo?
Malfermita kodo estas maniero, laŭ kiu homoj kune laboras
pri programaro, sen esti ŝarĝataj kun problemoj pri intelekta propraĵo,
sen devi marĉandi pri kontraktoj ĉiufoje, kiam oni aĉetas programaĵon,
sen impliki multe da advokatoj.
Ĝenerale ni nur volas funkciigi la programon
kaj ni volas havi la eblon
ke homoj kontribuu korektojn, k. t. p.
Tiel, ke ni iel rezignas kelkajn
rajtojn pri intelekta propraĵo
kaj simple lasu la tutan mondon uzi la programaron.
Antaŭ ol povus esti Linukso,
estis Richard Stallman kaj la movado de libera programaro.
Oni konsideras Richard Stallman kiel la...
grandan filozofon.
Kaj konsideru min kiel la inĝenieron.
Richard Stallman estas la fondinto de la movado de libera programaro.
Dank' al siaj klopodoj konstrui la operaciumon GNU,
li kreis la juran, filozofian kaj teknikan fundamenton
por la movado de liberaj programaro.
Sen tiuj kontribuoj
estas ne eble, ke Linukso kaj malfermita kodo povus
esti evoluintaj en siaj hodiaŭaj formoj.
En 1971 mi aniĝis en la MIT-laboratorio pri artefarita intelekto.
Mi aniĝis... en viglan komunumon de kodumuloj,
homoj, kiuj ŝategis programi,
ŝategis esplori, kion ili povas fari per komputiloj.
Kaj ili jam verkis kompletan operaciumon,
tute verkitan tie.
Mi iĝis ano de la teamo, kiu
daŭre evoluigis la operaciumon, aldonante novajn kapablojn.
Tio estis mia laboro, kaj mi amis ĝin, ni ĉiuj amis ĝin. Pro tio ni faris ĝin.
Kaj ni nomis nian sistemon
la "Nekongrua Temp-Dividanta Sistemo"
kiu estas ekzemplo de
ludema etoso,
per kiu oni difinas kodumulon.
Kodumuloj estas homoj, kiuj ĝuas ludeman saĝecon.
Nu, la unua problemo ekestis,
kiam la ekstera mondo komencis persvadi nin enkonduki pasvortojn.
Ni havis neniujn pasvortojn por nia komputilo.
Kaj la kialo estis tio, ke kodumuloj,
kiuj origine projektis la sistemon,
komprenis, ke pasvortoj estas maniero por administrantoj regi ĉiujn uzantojn.
Kaj ili ne volis krei ilojn,
nu, serurojn kaj ŝlosilojn, por ke administrantoj regu ilin,
do ili simple ne faris tion. Ili ellasis tion.
Kaj nia filozofio estis, ke ĉiu ajn sidanta ĉe la komputilo
povu fari ĉion ajn, kion li volas
kaj iu sidinta tie hieraŭ ne regu, kion vi faras hodiaŭ.
Kiam oni enkondukis pasvortojn sur unu el la maŝinoj ĉe MIT,
mi kaj aliaj kodumuloj ne ŝatis tion.
Mi decidis provi ribelan kodumadon.
Mi eltrovis kiel malĉifri la pasvortojn.
Mi rigardis la datumbankon de ĉifritaj pasvortoj
kaj vidis, kion iu ajn persono tajpus por ensaluti.
Kaj mi sendis jenan mesaĝon al la homoj:
"Saluton, mi vidis, ke vi elektis la pasvorton 'umumumo'
(kiu ajn ĝi estis). Kial vi ne faru kiel mi?
Simple uzu malplenan pasvorton;
ĝi estas multe pli mallonga, multe pli facile tajpebla. "
Kaj... certe, per tiu mesaĝo mi
implicite diris al ili, ke sekureco nur estis ŝerco.
Kiel ajn, mi krome ensekretigis lin al tiu truko.
Kaj fine kvinono el ĉiuj uzantoj de tiu komputilo aliĝis al mi
kaj uzis malplenan pasvorton.
[De kie originis la ideoj, kiuj kondukis al "Malfermit-Koda Mondo" (OpenSource World)?]
[Kiel tio komenciĝis? Kiu komencis ĝin?]
Ĝi vere komenciĝis per la komenco de la komputiloj, ĉar tiutempe
programaro simple cirkulis inter homoj.
Kaj mi opinias, ke nur fine de la 1970-aj aŭ komence de la 1980-aj jaroj
tiuj homoj komencis vere fermi sian programaron
kaj diri: "Ne, vi neniel rajtas vidi la fontkodon.
Vi ne rajtas modifi la programaron, eĉ se tio necesas
por ke vi povu ripari ĝin, por apliki ĝin mem. "
Kaj iom da kulpo vere estas kaŭzita per Microsoft.
Ĝi estas unu el la veraj pioniroj de la modelo de proprieta programaro.
Meze en la 1970-aj jaroj grupo da kodumuloj
kaj hobiaj komputilistoj en la Silicia Valo kreis la "Hejmfaran Komputil-Klubon".
En la kluba novaĵletero de la 31-a de januaro 1976
Bill Gates, de ĵus ekestinta Microsoft,
skribis publikan leteron al la komunumo,
en kiu li detale argumentis favore al la relative nova koncepto de proprieta programaro.
Ĝis tiam estis la kutimo de komputilaj uzantoj, ke oni libere cirkuligas programaron
sen multe pensi pri ties proprieto.
En sia tiel nomita "Publika Letero al Hobiuloj" Bill Gates skribis:
"Por mi la plej decida afero en la nuna hobia merkato
estas manko de bonaj kursoj pri programaro, libroj kaj programaro mem.
Sen bona programaro kaj posedanto, kiu kompetentas pri programado,
hobia komputilo estas malŝparaĵo.
Ĉu iu kreos bonkvalitajn programojn por la hobia merkato?"
Gates skribas plu: "La reago, kiun ni ricevis de
la centoj da homoj, kiuj diras ke ili uzas BASIC, estis nur pozitiva.
Tamen montriĝis du surprizaj faktoj:
1) La plimulto de tiuj "uzantoj" neniam aĉetis BASIC, kaj
2) la sumo de la tantiemoj, kiujn ni ricevis el vendoj al hobiuloj,
pagas la labortempon dediĉitan al Altair BASIC per malpli ol du dolaroj hore.
Kial estas tio?
Kiel la plimulto de la hobiuloj certe konscias,
plej multaj el vi ŝtelas vian programaron.
Por aparataro necesas pagi, sed programaro estas io kunhavigebla.
Kiun interesas, ĉu la homoj, kiuj kreis ĝin, ricevas pagon?
Ĉu ĉi tio estas justa?
Io kion vi ne faras per ŝteli programaron
estas reveni al MITS pro iuj problemoj, kiujn vi povus trafi.
MITS ne gajnas monon vendante programaron.
Unu afero kiun vi faras, estas kontraŭagi la skribadon de bona programaro.
Kiu havas eblon por labori profesie kontraŭ nenio?
Kiu hobiulo povas programi daŭre de 3 homjarojn,
serĉi ĉiujn erarojn, dokumenti lian produktaĵon kaj disdoni ĝin senpage?
La fakto estas,
ke neniu krom ni investis multe da mono en hobian programaron.
Koncerne la ulojn kiuj revendas Altair BASIC,
ĉu ili ja akiras monon pere de hobia programaro?
Jes, sed tiuj malgajnu fine.
Ili estas tiuj, kiuj donas malbonan nomon al hobiuloj,
kaj ilin oni forpelu de iu ajn kluba kunveno, kie ili aperas.
Mi dankus pro leteroj de iu ajn kiu volas kvitiĝi,
aŭ havas proponon aŭ komenton.
Subskribite de Bill Gates, Ĝenerala partnero, Micro-Soft. "
Fine de la 70-aj kaj komence de la 1980-aj, Richard Stallman
esploris kaj programis pri artefarita intelekto
en la Laboratorio pri Artefarita Intelekto de MIT.
Richard havis iom da malbonaj spertoj
en tiu tempo, kiuj ĉagrenis lin
pri la tuta ideo de komerca programaro.
[Kiel?]
He, iu firmao havis kodon, kiun li volis ripari, kaj ĝi estis ŝlosita,
kaj li ne povis ricevi de posedanta firmao permeson por ripari la kodon,
kvankam estus avantaĝo por ili permesi tion.
Kaj tio metis min en moralan dilemon, ĉu ne?
Ĉar por havi modernan komputilon en tiu tempo, kiu estis komenco de la 1980-aj,
necesis havi proprietan operaciumon.
La programistoj de tiuj sistemoj ne kunuzis kun aliaj homoj.
Male, ili provis regi la uzanton,
domini la uzantojn, restrikti ilin.
Ekzemple, por ricevi la sistemon
vi devas subskribi promeson, ke vi ne dividos ĝin kun iu alia.
Kaj por mi tio estis promeso por esti malbona ulo,
perfidi ĉiujn mondanojn,
bari min de socio, de kunlaboranta komunumo.
Kaj mi jam spertis, kio okazis kiam aliuloj agis same al ni,
kiam ili rifuzis kunuzi kun ni,
ĉar ili subskribis tiujn kontraktojn.
Kaj tio malhelpis al la tuta laboratorio,
ĝi jam antaŭe malhelpis al ni fari utilajn aferojn.
Do mi ne estis preta fari tion.
Mi opiniis: "Tio estas malĝusta, kaj ne tiel mi vivos!"
Kaj de tiaj spertoj li evoluigis profundan malamikecon
kontraŭ la koncepto de intelekta propraĵo pri programaro.
Li fine elagis tion ĉi per starigo de Fondaĵo por Libera Programaro.
Do mi serĉis alian vojon kaj ekkonsciis:
Mi estis programisto de operaciumoj.
Se mi evoluigos alian operaciumon
kaj tiam, kiel ĝia aŭtoro, kuraĝigus ĉiujn por dividi ĝin,
dirus al ĉiuj: "venu, ricevu ĝin, uzu ĝin, formu novan komunumon",
mi ne nur mem havus vojon plu uzi komputilojn sen perfidi
aliajn homojn, sed mi donus tiun vojon ankaŭ al ĉiu alia.
Ĉiu havus elsavon el tiu ĉi morala dilemo.
Kaj tiam mi ekkonsciis, ke tiel mi devis vivi.
Mi vere komencis la projekton en Januaro 1984.
Tiam mi forlasis mian postenon ĉe MIT
por ekevoluigi la operaciumon GNU.
Nu, mi klarigu, ke la nomo GNU estas ŝercumo.
Ĉar ĝi estas rikura akronimo.
Ĝi estas mallongigo de "GNU Ne estas Unikso".
Jen, la "G" en "GNU" estas por "GNU".
Kaj la nomo signifas, ke
mi planis programi sistemon, kiu estis tia, kia la operaciumo Unikso,
sed ne estis la operaciumo Unikso.
Ĝi estis malsama sistemo.
Ni devis verki ĝin komplete, ekde nenio,
ĉar Unikso estis proprieta.
Ni ne havis permeson dividi Unikson,
ni ne povis uzi Unikson. Ĝi estis senutila por komunumo.
Do ni devis verki anstataŭon por ĝi.
Tra la 1980-aj jaroj,
kiam Richard Stallman kreis la projekton GNU,
komputikistoj de la Universitato de Kalifornio en Berkeley
programis sian propran liberan operaciumon.
Nomata "Berkeley Unikso", aŭ BSD,
ĝi baziĝis sur la Uniksa kerno, kiu estas permesita de AT&T.
Tamen pro juraj problemoj kun AT&T kaj dispeciĝo de la fonta kodo
kodumuloj kaj aliaj neinstituciaj uzantoj hezitis alpreni ĝin.
Nu, Unikso konsistis el multaj apartaj programoj
komunikantaj inter si.
Do ni devis nur anstataŭigi tiujn programojn unu post la alia.
Do mi komencis verki anstataŭon por unu programo, kaj tiam plia,
kaj tiam plia, kaj tiam plia,
Kaj tiam homoj komencis partopreni,
ĉar mi publikigis anoncon, kiu invitis aliajn homojn kuniĝi kun mi
por helpi verki tiujn programojn.
Kaj he... kaj ĉirkaŭ la 1991a, ni anstataŭigis preskaŭ ĉiujn.
[ Kiujn programojn vi kreis? ]
Nu... ni bezonis... por havi plenan sistemon,
vi bezonas kernon, kiu estas la programo
kiu disponigas risurcojn al ĉiuj aliaj programoj,
vi bezonas kompililon, kiu tradukas programon
el legebla fontkodo, kiun programistoj povas kompreni, en nombrojn,
misterajn nombrojn, kiujn la komputilo povas efektive ruli.
Vi bezonas aliajn programojn, kiuj akompanas kompililon helpante fari tiun taskon.
Vi bezonas erarserĉilon,
vi bezonas tekst-redaktilon,
vi bezonas tekst-aranĝilojn,
vi bezonas retpoŝtilojn...
Vi bezonas multegon da aĵoj.
Estas centoj da programoj en Unikseca operaciumo.
Mi vidis la anoncon de Stallman.
Efektive mi renkontis lin en Februaro 1987.
Li venis por gvidi kvintagan kurson pri Emakso ĉe nia firmao.
Kaj dum la tago li klarigis
novajn manierojn de pensado pri Emakso
kaj metodojn pliriĉigi ĝin, plibonigi ĝin, kaj manierojn uzi fontkodon de Emakso
he, por plibonigo aŭ male.
Sed vespere, li pene laboris pri ĉi tiu kompililo,
kaj li ankoraŭ ne publikigis ĝin,
do li estis, he, iomete zorgema pri kiu...
kiu povu vidi la fontkodon.
Sed mi estis tre scivola, kaj tuj kiam li anoncis ĝin en junio,
mi elŝutis ĝin, senprokraste.
Mi, mi ludis kun ĝi.
Mi ricevis de li kelkajn konsilojn.
Kaj kiam mi resendis la fontan kodon al li,
li estis tre...
vere mirigita pri la rapido, laŭ kiu mi povis ekkompreni lian teknikon.
Kiam ajn ni laboris pri io ĉe Stanford aŭ en la universitato,
kiam ajn ni laboris pri io ĉe Stanford aŭ en la universitato,
ni ricevis, plejparte en tiu tempo
ke ni laboris per maŝinoj de Digital Equipment aŭ Sun, ĉefe Sun.
Ĉiufoje, kiam ni ricevis Sun-komputilon,
ni unue pasigis tutajn tagojn
elŝutante liberan programaron de GNU el la Interreto,
kunmetante kaj instalante ĝin sur tiu Sun-maŝino.
La decida afero pri GNU estas, ke tio estas libera programaro.
Kaj libera programaro rilatas ne al la prezo, sed al la libereco.
Do pensu pri libera parolado, ne pri libera (senpaga) biero.
La liberoj pri kiuj mi parolas
estas la liberoj por fari ŝanĝojn se vi volas
aŭ dungi iun alian por fari ŝanĝojn por vi
se vi uzas programon por via entrepreno,
disdoni kopiojn, distribui al aliaj homoj
kaj fari plibonigojn kaj publikigi ilin,
tiel ke ankaŭ aliaj homoj povu profiti de ilin.
Kaj tiuj estas la liberoj per kiuj libera programaro distingiĝas de nelibera programaro.
Tiuj ĉi estas liberoj kiuj ebligas al homoj por fari komunumon.
Se vi ne havas ĉiujn ĉi liberojn,
vi estas dividata kaj dominata de iu.
Mia unua sperto pri kontribui al libera programaro
estis fine de la 1989a, komence de la 1990a.
Mi laboris kiel studento ĉe Universitato de Stanford
pri desegno asistila por komputiloj.
Unu peco, kiun mi bezonis, estis
nomata generilo de sintaksaj analiziloj.
Nu, Fondaĵo por Libera Programaro
gvidata de Richard Stallman kreis bonegan ilon nomatan "bison".
Mi bezonis ilon, kiu funkcias per C++. Bison funkciis per C.
Mi aliigis Bison en novan ilon, nome "Bison++".
Kaj tio estas fortega sento de potenciĝo,
povi preni disponeblan pecon da programaro
kaj krei tion, kion oni bezonas, en tre mallonga tempo, modifante ĝin.
Mi remetis ĝin en la Interreton
kaj mi miregis pri nombro de homoj,
kiuj prenis ĝin kaj ekuzis ĝin.
Fakte mi memoras, ke mi iris al intervjuoj pri postenoj.
Plurfoje mi konsideris eliri por ricevi postenon.
Do mi iris al kandidata interparolado
kaj mi parolis al iu
kaj mi komencis demandi ilin, kiujn ilojn ili uzas,
kaj ili diris: "Nu, ni uzis Bison++"
kaj mi diris: "Ho, mi estas la aŭtoro de Bison++".
Libera programaro ĝenerale ja havas kopirajton.
Ĝi ja havas posedanton.
Kaj ĝi havas permesilon.
Ĝi ne estas publika havaĵo.
Se ni farus la programaron publika havaĵo,
iu alia povus fari etajn ŝanĝojn
kaj fari la rezulton proprieta programo,
kio signifas, ke uzantoj rulus nian programaron,
sed ne havus liberon kunlabori kaj kunuzi.
Por malebligi tion ĉi ni uzas metodon "Copyleft" (kopilaso).
La kerno de Copyleft estas, ke ĝi estas inversaĵo de "Copyright" (kopirajto).
Kaj nia procedo estas, ni diras,
tiu programaro estas sub kopirajto,
kaj ni, la aŭtoroj, donas al vi permeson redisdoni kopiojn,
ni donas al vi permeson ŝanĝi,
ni donas al vi permeson aldoni al ĝi.
Sed kiam vi pludisdonos ĝin,
ĝi devas esti sub tiuj ĉi kondiĉoj, nek pli, nek malpli.
Tiel ĉiu ajn, kiu ricevos ĝin de vi,
ricevas ankaŭ la liberon por kunlabori kun aliaj homoj, se li volas.
Kaj tiel, kien ajn iras la programaro,
iras ankaŭ tiu libereco.
Kaj ekestas rajto neperdebla
kunlabori kun aliaj homoj kaj krei komunumon.
[Kaj do, kio estas tiu permesilo? Kio ĝi estis?]
Nu, Copyleft estas ĝenerala koncepto;
por apliki ĝin oni bezonas konkretan ekzemplon.
La konkreta ekzemplo, kiun ni uzas por la plej GNU-aj programoj,
estas la Ĝenerala Publika Permesilo de GNU (GNU GPL),
aparta dokumento en jura lingvaĵo, kiu plenumas tiun taskon.
Multaj aliaj homoj uzas la saman permesilon; ekzemple
ankaŭ Linus Torvalds uzas tiun permesilon por Linukso.
Nu, la permesilo, kiun mi uzas, estas la GNU GPL.
Ĝi estas tiu, kiun verkis Richard Stallman.
Kaj mi opinias, ke ĝi estas vere miriga kontribuo.
Ĝi estas unu el la malmultaj programaraj permesiloj
verkitaj de la perspektivo de la komunumo,
kaj ne de la perspektivo por protekti firmaon
aŭ, kiel estas pri la licencoj de MIT aŭ BSD,
plenumante la celojn de registara fondusa programo.
Kaj la GPL estas unika en tiu rilato.
Ĝi estas ne nur permesilo. Ĝi estas tuta filozofio, kiu
miaopinie motivis la difinon de malfermita fontkodo.
Mi ne kaŝas, ke multo el mia faro venis de Stallman.
Decidiga paŝo en la kresko de GNU/Linukso kaj la movado de libera programaro
estis la kreado de komercaj firmaoj surbaze de la programaro kaj la filozofio.
Fundamento por la komenco de la negoca fazo
estis la Elektronika Esplora Laboratorio ĉe Universitato de Stanford.
Konata kiel ERL, tiu laboratorio estis la loko de la unua
inspiro por fondantoj de negocoj pri GNU kaj Linukso.
ERL estis precize tie ĉi.
Estis la enirejo tie, apud la
konstruaĵo McCullough, pri elektra inĝenierio.
Enirinte oni laŭiras la koridoron, tien ĉi.
Mia oficejo estis proksimume tie
kaj trans la halo estis la oficejo de Michael Tiemann.
Michael Tiemann komencis la firmaon Cygnus Software,
kies koncepto estis vendi konsiladon kaj servadon pri la libera programaro de GNU.
Kaj, nu, Michael tre bonfartis per Cygnus.
Nu, mi multe da tempo ellaboradas,
kiel ni gajnu monon,
kaj en la originala GNU-manifesto,
la lasta ĉapitro de la manlibro pri la redaktilo GNU-Emakso,
Stallman proponis diversajn
manierojn por gajni monon.
De komenco de la movado de libera programaro
mi opiniis, ke en ĝi estas
spaco por fari negocojn.
Unu el la avantaĝoj de libera programaro estas, ke
ekzistas libera merkato por ajna servo aŭ subteno.
Do se vi uzas programaron en via entrepreno
kaj volas bonan subtenon,
vi havas pri tio elekton inter homoj,
vi havas elekton inter negocoj... kies
negoco estas provizi subtenon.
Do ĝenerale ili devas doni al vi
bonan subtenon, aŭ vi iros al iu alia.
Subteno de proprieta programaro
estas monopolo, ekzistas tipe nur unu firmao,
kiu havas la fontan kodon,
kaj nur ĝi povas provizi subtenon,
do, tipe, vi je bono aŭ malbono dependas de monopolo.
Tiel estas, ekzemple, pri Microsoft.
Do ne mirigas, ke ilia subteno estas tiom malbona.
La avantaĝoj de libera programaro estis
egaj, sed la kosto subteni ĝin sen eksteruloj
he, tre tre nervozigis direktorojn kaj
do la baza ideo, kiun mi havis, estis, ke ni konstruu modelon,
kiu provizu la du- aŭ kvaroblon de la subtena
kaj he, kaj he, karesa kapablo,
kiun interna inĝeniero povas provizi.
Kaj ni povus provizi ĝin je duono aŭ kvarono de la kosto,
kaj tio decidigas ĉu homoj
vere pretas aĉeti aŭ ne.
Kaj ĉirkaŭ la aŭtuno de tiu jaro,
ni interkonsentis pri kiu estis
bezonata por teamo pri teknologio,
kiaj estos kondiĉoj de la vendo,
kiuj estis ĉefaj ideoj pri la prezo,
kaj ni efektive firmaiĝis en novembro de la 1989a.
Unu el la plej malfacilaj aferoj dum firmaiĝo
fakte estis trovi nomon por la firmao.
Mi klarigis tion al unu de miaj amikoj:
"ni spertas malfacilaĵojn"
kaj li respondis per retpoŝta mesaĝo,
kiu fakte nur havis iom da vortoj enhavantaj la nomon "GNU".
Kaj "Cygnus" estis tiu kiu aspektis malplej malplaĉa kaj malplej insulta.
Mi povas certigi ke Cygnus
estis la unua firmao, kiu specialigis pri libera programaro.
Cygnus subtenis Liberan Programaron,
okupis tre gravan niĉon, ĉar ni havis ĉi tiun bonegan programaron,
vi povas akiri ĝin kontraŭ nenio, sed vi ne povas akiri subtenon - ili gajnis monon
far pagado kontraŭ subteno.
La projekto GNU komenciĝis per konstruo de ilaro,
he, bazaj iloj por programado kiel C-kompililo, erarserĉilo, teksto-redaktilo,
kaj he, alia necesa maŝinaro.
Kaj ili intencis iam ellabori la kernon, kiu subapogu tion
kaj estu la centro de la operaciumo
Ĝis ĉirkaŭ 1990 ili sukcese ellaboris tiun ilaron,
kaj tio estis uzata en multaj variantoj de Unikso
Sed ankoraŭ ne estis libera operaciuma kerno.
La kerno estis unu de lastaj aĵoj, kiujn ni komencis fari
kaj ni komencis tion antaŭ nelonge.
Kaj ĉi tiam Linus Torvalds venis.
["Lin-us" aŭ "Lajn-us"? Kiu estas ĝusta, ĉu vi preferas iun prononcon?]
He... kiam mi parolas la svedan, estas "li-nus";
kiam mi parolas la finnan, estas "lin-oŭs";
kiam mi parolas la anglan, estas "lajn-us".
Kaj mi tute ne zorgas, kiel aliaj prononcas mian nomon.
Sed [Linuks] ĉiam estas [Linuks].
Li ellaboris la kernon, kaj li faris ĝin funkcianta pli rapide ol ni ekfunkciigis la nian,
kaj li faris ĝin funkcianta agrable kaj firme.
Lia kerno nomiĝas "Linukso".
La komenca celo estis mia tute propra celo
povi ruligi similan medion sur mia komputilo,
al kiu mi alkutimiĝis ĉe universitataj komputiloj
kaj mi ne povis trovi ion taŭgan por tio.
Do, okupiĝante pri komputiloj mian tutan vivon, plejparte,
ĝuste tiam mi decidis ke mi faru mian propran.
Plejparto de fruaj inspiroj venis de SunOS,
kiun mi, he, uzis ĉe universitato tiatempe.
[Kiu universitato?]
Universitato de Helsinki en Finnlando.
De 1991 ĝis ĉirkaŭ 1993 estis fakte
infana periodo de Linukso, mi pensas.
Tiam ĝi estis nur de alfa- aŭ beta-kvalito;
ĝi estis relative nestabila.
Tamen, eĉ tiam ĝi estis multe pli stabila
ol multe kio nun nomiĝas "produktaj" operaciumoj.
Linus uzis tradician elprovitan metodon por skribi unu programon,
kiu plenumas la taskon,
kaj li faris ĝin funkcianta.
Rapide. Fakte pli rapide ol mi pensus estis eble.
La termino por tio estas "monolita",
kio signifas, ke plejparte operaciumo estas unu nedividebla estaĵo.
He, dum en la mikrokerno,
la operaciumo fakte estas
simple kolekto de serviloj, kiuj
faras malsamajn aferojn kaj havas komunan protokolon
por komunikiĝi inter si.
[Do kial... la projekto GNU, kiu havis tiom da antaŭ-tempo, kiu faris tion,
Kial li kapablis partopreni je la fino?]
Nu, ni komencis kun GNU Hurd mallonge antaŭ li komencis Linukson.
Kaj okazis spite al fakto, ke ni elektis desegnon tre modernan
laŭ la potenco kiun ĝi donas,
sed ankaŭ evidentiĝas tre malfacila por la senerarigo.
Ni decidis dividi la kernon, kiu tradicie estis unu programo,
en multaj malgrandaj programoj
kiuj sendas mesaĝojn unu al la alia malsinkrone por interkomuniĝi.
La problemo estas, ke tiu stilo de programado
havas altan ŝancon okazigi cimojn (fuŝojn),
kiujn ofte estas tre malfacile kompreni, ĉar ili dependas de...
ĉu tiu programo sendas tiun mesaĝon antaŭ aŭ post la alia sendas alian mesaĝon...
Kaj la rezulto estis ke ni bezonis jarojn por funkciigi la programon.
[Kio estas la rilato inter Linukso kaj la projekto GNU?]
Nu, estas rilatoj kun GNU sur kelkaj niveloj.
Unu estas simple filozofia nivelo de pensmaniero ke
"fari vian fontkodon malferma estas bona ideo".
Kiam Linus laboris pri operaciuma kerno li ne faris tion por la projekto GNU.
Li faris tion sendepende.
Kaj li publikigis ĝin sendepende kaj ni ne sciis pri tio.
Sed kelkaj aliaj homoj, kiuj sciis pri tio,
decidis rigardi, kion ili povas trovi
kaj kunigi kun tiu kerno por fari kompletan sistemon.
Ili serĉis ĉirkaŭaĵojn, kaj jen, ĉio bezonata jam estis havebla.
"Kia bonŝanco!" ili pensis.
Sed fakte tio ne estis pro ŝanco.
Ili trovis ĉiujn pecojn de la sistemo GNU, al kiu mankis nur kerno,
do kiam ili kunmetis ĉion ĉi kune,
fakte ili plenigis per Linukso la mankon en la sistemo GNU.
Sed ili ne sciis tion.
Estas multe da tiuj programoj,
faritaj de Fondaĵo por Libera Programaro
kaj faritaj de aliaj, kiel Linukso.
Kaj estas simbiozo inter Linukso kaj la programoj,
do programoj ruliĝas sur Linukso kaj samtempe
ili profitas de Linukso kiel platformo,
dum Linukso profitas de programoj
simple per povo uzi ilin.
[Kiuj... kiuj programoj?]
He...
La ĉefa fakte estas la kompililo GNU C.
Kiu... sen C-kompililo ne eblus
fari Linukson aŭ la plejparton de malferma progreso.
Linukso uzas la permesilon GPL,
kaj mi konsentas kun filozofio subkuŝanta de la GPL.
Tiel dirite, GPL per si mem ne estas tre bela dokumento,
kiu verŝajne estas nur, ĉar neniu leĝista dokumento povas esti tre bela.
Mi jam ludis kun Linukso fakte dum
fino de la 92a aŭ komenco de la 93a ĉirkaŭ unu jaron,
antaŭ mi decidis ke venis momento, kiam mi fakte havis ĉion bezonatan
por vere anstataŭigi laborstacion de Sun.
Kaj mi serĉis vojon por havi Uniksan laborstacion hejme
dum ni uzis komputilon "Sun Sparc" en la oficejo ĉe Stanford.
Tiuj maŝinoj kostis al ni ĉirkaŭ 7000 dolarojn.
Sed mi malespere deziris havi Uniksan maŝinon hejme!
Dum studado, ĉiam venas unu penso:
"He... se mi povus labori hejme!
Tiam mi estus tiel multe produktiva,
Mi diplomiĝus pli frue, ĉar mi finus mian tezon pli frue. "
Nu, ĉu vere? Nu, vi povas juĝi.
Vi scias, plejmulto de homoj finfine pasas multe de sia tempo
fariĝante pli produktiva, tiom ke
se ili fakte laborus je sia tezo, ili finus ĝin post unu tago.
En iuj okazoj, tio postulas tempon.
Do mi decidis, ke mi volas havi Uniksan maŝinon hejme.
Do mi provis kaj sukcesis uzi Linukson kune kun persona komputilo.
Kontraŭ ĉirkaŭ 2000 dolaroj, mi kunmetis sistemon.
Ĝi estis de unu kaj duone ĝis duoble pli rapida
ol 7000 dolara Sun Sparc Station.
Estis mirege.
Mi havis 1,5-2-oblan rapidecon
kontraŭ 3-4-ono de prezo.
Io fulmis en mia kapo.
Mi komprenis, ke estis ŝanco.
Nun estis ŝanco vere fari ion pli bone ol Sun faris
pri malfermita kodo kaj Linukso.
Mi origine nomis ĝin Linukso, kiel labora nomo.
Tio estis nur ĉar... "Linus"
kaj "ikso" devis ĉeesti.
Ĝi estas Unikso. Simile al leĝo.
Kaj... jen kio okazis...
Origine mi pensis, ke mi ne povas nomi ĝin Linukso publike,
ĉar tio estas tro memama.
Kaj tio estis antaŭ mi ekhavis grandan egoon, ĉu ne?
Ili pensis ke ili prenas multajn komponantojn kaj kunmetas ilin ĉirkaŭ Linukso.
Do ili finfine nomis la tuton "Linuksa sistemo"
kaj iel la termino ekuziĝis.
Kaj la rezulto estas,
nun estas dek milionoj da homoj uzantaj
tiun ĉi varianton de sistemo GNU...
la operaciumo GNU/Linukso.
Kaj plejparto de ili ne scias pri tio.
[Iuj pledas ke ĝi nomiĝu GNU/Linukso.
Mi volas diri, kion vi pensas pri tio? Mi dirus, ĉu prave aŭ...]
Nu, mi pensas ke tio estas prava, sed estas prava
se vi fakte faras la GNU-distribuon de Linukso.
Sammaniere mi pensas ke Red Hat Linukso bonas, aŭ SuSE Linukso aŭ Debian Linukso.
He, ĉar se vi efektive faras vian propran distribuon de Linukso,
Vi rajtas nomi la aferon.
Sed nomi Linukson ĝenerale "GNU Linukso", mi pensas, estas ridinda.
Mi ekpartoprenis en la aŭtuno de la 93a.
Ĉar oni sendis kopion de la unua KD kun komerca Linuksa distribuo,
nomita Yggdrasil, farita de Adam Richter.
Kaj mi ricevis kopion,
ĉar mi mem skribis liberan programaron dum longa tempo ekde la fruaj 80aj jaroj.
Fakte mi estis unu el la fruaj kontribuantoj al GNU.
Kaj mi estis miregita,
mi estis tute miregita.
Ĉar mi estis la inĝeniero pri programaro dum ĉirkaŭ 15 jaroj ĝis tiam.
Kaj laŭ la reguloj, kiujn mi sciis...
pri la deteno de komplekseco, malgrandnombrigo de la projekta grupo,
starigo de firme kontrolitaj celoj.
Linukso devus esti katastrofo, sed ĝi ne estis.
Anstataŭe, ĝi estis mirinda,
kaj mi firme volis kompreni, kiel ili povis fari tion.
Por ke Linukso kresku ekster la mondo de komputila programisto,
ĝi bezonis uzon, aplikaĵon, kiu farus ĝin havenda teknologio.
Tiu sojlo estis trapasita
per evoluo de programo kiu ebligis kompleksajn retejojn.
Tiu programo estas la ret-servilo Apache.
La trafa aplikaĵo de Linukso sendube estis la ret-servilo Apache.
Se vi rigardas al la historio de Linukso,
la adopta kurbo de Linukso kaj la adopta kurbo de interreto
ĝuste sekvas unu la alian.
La 1993an, kiam projekto de ret-servilo Apache vere startis,
komenciĝis eksplodo de popularaj provizantoj de retservoj,
kiam la interreto unuan fojon fariĝis amas-merkata komercaĵo.
Kaj la ideo de retbazita elektronika komerco
kaj amaskomunikado ebliĝis.
Mi pensas, ke ĝi estis unu el la unuaj aplikaĵoj, kiuj instigis homojn pripensi
"Bone, se mi instalus Linukson,
mi ricevus ian palpeblan profiton de tio, ĉu ne?"
Mi volas diri, estas klare, ke multis interesaj aplikaĵoj ĉe Linukso
en la tempo, kiu eble estis du aŭ tri jarojn antaŭe,
kiam la radika afero efektive ekis,
sed ne estis instigo, nu,
oni preskaŭ povas diri, komerca kazo
por iu uzi Linukson anstataŭ "NT"
ĝis, mi pensas, Apache kaj multe de aliaj kunuzebloj,
pliriĉigis la programon Apache.
Mi volas diri, kiam vi volas konstrui servilaron.
Estis multe pli kost-efike
kost-efike
veraj dolaraj ŝparoj, konstrui ĝin sur Linukso kaj Apache, ol konstrui sur IIS kaj NT,
eĉ se tio signifis, ke vi devas elspezi iom pli da mono
por trejni vian personaron uzi tion aŭ
trovi homojn kiuj estas spertaj
Sed la bona novaĵo estis ke
tiu scio ne estis tre multekosta,
ĉar estis tiuj kolegiaj studentoj
kiuj uzis Linukson dum longa tempo kaj konas ĝin bone.
Se vi rigardos al tendenco en retserviloj,
Apache stabile gajnis merkatan porcion ĉiam pli.
Nun estas io ĉirkaŭ 66%.
Ĝi firme venkis ĉiujn el la konkurencantoj kun fermita fontkodo.
Estis pro tio, ke ĝi estas pli fidinda, pli fleksebla, pli etendebla.
Ĝi faras ĉion, kion retejo-mastroj fakte bezonas,
kaj la kombino de Apache kaj Linukso
eniĝis al tre multaj komercaj oficejoj.
Esence, Apache fariĝis la aplikaĵo, kiu motivis liveristoj de provizantoj de retservoj
kaj ret-komercaj firmaoj elekti Linukson anstataŭ Vindozo de Microsoft.
Verŝajne ĝi ruliĝas plej bone sur Linukso kaj sur FreeBSD.
Kaj la kialo estas ke komunumoj ĉirkaŭ tiuj operaciumoj
ankaŭ estas la komunumoj, kiu kontribuas plej reen al Apache, ĉu ne?
Kaj ankaŭ estis operaciumoj, kiujn provizantoj de retservoj
ankaŭ komencis uzi multe,
Kaj provizantoj de retservoj vere ŝatis la HTTP-servilon Apache,
ĉar ĝi ebligis ilin fari
multe da diversaj aferoj, kiujn iuj el komercaj retserviloj ne faris.
Ekzemple kiel kapablo servi pli ol unu retejon ĉe unu maŝino, kio klare...
Se vi estus ISP kaj havus 40.000 uzantojn
ĉiu de kiuj volus sian propran retpaĝon,
tio estus ege grava por vi.
Unu el la decidaj faktoroj en la kresko de Linukso estis
kreado de firmaoj specialiĝantaj en distribuado
kaj subteno de operaciumo mem.
Inter tiuj firmaoj, Red Hat Software estas la plej konata.
Red Hat komenciĝis kiel produkto de Marc Ewing
dum li laboris ĉe IBM.
Li deziris iom pli bonan distribuaĵon de Linukso,
li komencis ludeti,
trovis ke li he, li pasis pli da tempo subtenante lian distribuaĵon de Linukso
ol dum laboro je sia nova projekto.
Do li iel komencis la distribuaĵon mem.
Li renkontiĝis kun Bob Young,
kiu tiutempe administris firmaon nomata "ACC Librovendejo"
kiu estis poŝt-menda katalogo de "PC Unikso"
Kaj Bob iel sciis, ke li volis ion,
nu, pli propran por merkato,
anstataŭ revendi produktojn de aliaj.
Kaj li estis sufiĉe kapabla en merkatado, kaj...
Mark sciis ke li bezonis iom da merkatiga helpo,
ĉar li bonege sciis teknikajn aferojn, do ili iel kuniĝis.
Mi komencis labori kun Red Hat en Majo de 1995, tuj post diplomiĝi ĉe Universitato de Norda Karolino,
kune kun Eric Troan, kiu, kun mi, konsistigis dungitojn numero 4 kaj numero 5.
Ni fakte venadis al laborejo ĉe apartamento, en kiu Mark Ewing loĝis.
Ni ekhavis ĝin kiel oficejon de programa teamo de Red Hat software
kaj tiele restis ĝis ĉirkaŭ novembro de la 1995a, kiam...
necesejo, kiu estis en apartamento, iel eksplodis,
inundis nian malsupran najbarejon,
kaj ŝi iom maltrankviliĝis kaj
administrantoj de apartamento eksciis ke ni fakte kondukis komercon tie
anstataŭ efektive loĝi.
Do ili decidis forpeli nin.
Do tiumomente, ni havis ĉirkaŭ unu semajnon por trovi
nian unuan oficejon, kiun ni sukcese trovis,
kaj haste translokiĝis.
Ni denove komencis iri al vetkapitalistaj firmaoj en la 95a,
demandante, rakontante, ke io okazas ĉi tie.
Estas granda komerca ŝanco
krei sekvan "Sun" por malfermita kodo.
Nu, vetkapitalistoj rigardis al ĉi tio kaj diris:
"He, vi vendas sistemojn
kun senpaga programaro. Tio iel timigas.
Ni ne certas, ke ni volas enmeti monon.
Kaj interalie, ni financis aliajn sistemajn firmaojn,
kaj tio ne sukcesis fakte. Ni timas."
Mi venis al Usono ĉirkaŭ 3 jarojn antaŭe,
fakte pro tio, ke mi pasigis
ĉirkaŭ 6 aŭ 7 jarojn ĉe universitato de Helsinki
kaj decidis, ke venis tempo vidi realan mondon anstataŭ nur universtata vivo.
Aparte en ĉi tiu tereno multe da interesa laboro okazis.
Do mi simple decidis, ke
mi provu translokiĝi trans mondduono,
kaj provu ĉi tion.
Kaj tio bone sukcesis.
[Ĉu vi pensas ĉi tion provizora aŭ longedaŭra?]
Nu, unue ni pensis tion provizora.
Kaj mi pensas, ke tio certe ŝajnas fariĝi longdaŭra.
Nia malplej aĝa filino estas ambaŭ usona kaj finna ŝtatano,
ĉar ŝi naskiĝis ĉi tie.
Kaj la plej aĝa parolas ambaŭ la svedan kaj la anglan, do...
Mi direktis la sekvan eventon.
Mi skribis artikolon, nome "La Katedralo kaj la Bazaro",
kiu estis miaj observoj, mia antropologia analizo
de kialoj pro kiuj malfermita kodo efikas.
Tiam ni ne nomis ĝin tiel. Ni ankoraŭ uzis terminon "libera programaro" plejparte.
Do ĝi estis mia observo de tio, kio efikigas liberan programaron
kaj kial ni povis produkti ege altkvalitan programaron
spite konstante rompi modelajn regulojn de program-inĝenierado.
En tiu artikolo, mi determinis kontraston
inter du stiloj de programado,
du kontraŭstaraj stiloj de evoluigado.
La unuan, kiu estas la tradicia malfermita stilo de evoluigado,
kion mi nomis la "katedrala" stilo.
Laŭ tiu, vi havas firman specifon de celoj.
Malgrandaj projektaj grupoj estas administrantaj laŭ sufiĉe hierarkia aŭtoritateca maniero.
Kaj intervaloj inter eldonoj estas longaj.
Aliflanke, tio, kion mi identigis okazanta en la mondo de Linukso,
estas multe pli egalrajte decentrigita, merkata aŭ bazareca stilo,
kiu havas tre mallongajn intervalojn inter eldonoj
kaj konstantan petadon de reagoj de homoj, kiu formale eksteras la projekton.
Tre intensa revua procedo.
Kaj mirega afero estis, ke ju pli mi rigardis tion,
des pli ŝajnis, ke cedo de ĉiuj supozataj avantaĝoj
de tradicia fermita program-evoluigo,
por akiri tiun unusolan avantaĝon de amasa sendependa revuado,
fakte ŝajnis venki, fakte ŝajnis konduki al bona rezulto.
Netscape estas grava, ĉar
ili estis la unua granda firmao, kiu partoprenis en malfermita fontkodo.
Cygnus liveris subtenon,
sed ne estis vere multe da komerco.
Kaj Netscape iris al malfermita fontkodo esence por batali kontraŭ Microsoft,
kiu disdonis la retumilon Internet Explorer,
sed ne permesis al iu ajn havi la fontkodon, ne permesis al firmaoj kunlabori.
Laborante kiel unu el vendistoj, mi iom,
mi bone ekkomprenis kial homoj aĉetis nian programaron
kaj kio necesis por fari nian programaron sukcesa en la merkato kontraŭ konkurencaj produktoj.
Tamen, estis problemo,
ni vidis, ke kun paso de tempo
kontraŭ nia programaro, he,
konkurencis programaro de aliaj homoj, speciale tio de Microsoft
kaj dum tempo pasis, la prezo de nia programaro devis malaltiĝi
ĉar aliaj homoj disdonis ilian programaron
senpage aŭ malmultekoste.
La vera problemo estis, ke ili timis, ke
Microsoft atingus monopolan fermilon en merkato de retumiloj
kaj ili poste uzus tian monopolan ŝlosigon por
perversigi, fakte,
la HTTP- kaj HTML-normojn, de kiuj la reto dependas.
Kaj post ili ŝanĝis tiujn normojn en meĥanismon de vendisto-dependiĝo,
ili povis uzi tiun regon por elpeli la entreprenon Netscape el la servila merkato,
kie ĝi fakte perlaboris sian monon.
Mi zorgis, ke post kelka tempo,
komerco de Netscape endanĝeriĝos
pro fakto ke ni ne havis sufiĉe da homoj por fari ĉion, kion ni bezonis fari kiel firmao
por ke nia programaro restu vivkapabla en merkato.
Publikigo fare de Netscape okazis frue en la 1998a.
Kaj, oni diris al mi poste, mi tute ne sciis tiutempe,
ke tio okazis rekte rezulte de
tio, ke trafaj homoj legis la artikolon "La katedralo kaj la bazaro".
"La katedralo kaj la bazaro", artikolo de Eric Raymond,
havis gravan efikon sur decidon de Netscape publikigi fontkodon.
Tio frapegis min.
Mi ne estis vere preta al penso,
ke mi ŝanĝas la mondon, eĉ se hazarde.
Tamen, li neniel estis unusola influo je tiu decido.
Ho, kaj ne estis eĉ nepre la plej grava,
kiam ĉio jam estas dirita kaj farita.
Mi diris, Netscape...
Netscape jam parolis pri publikigo de fontkodo dum kelka tempo
antaŭ iu ajn aŭdis pri la artikolo de Eric.
Linuksa Kunveno frue en 1997
estis la unua loko kie mi prezentis la artikolon.
Kaj Tim O'Reilly aŭdis tion.
Kaj li pensis ke tio estis sufiĉe interesa
kaj li petis min prezenti ĝin ĉe sia unua PERL-kunveno, kiu estis...
poste en la sama jaro, aŭtune de '97.
Kaj evidente okazis, oni poste diris al mi,
eĉ se mi tute ne sciis pri okazo tiutempe,
ke iuj homoj de Netscape fakte aŭdis artikolon ĉe la PERL-kunveno
kaj kunprenis tiujn ideojn reen al Netscape kaj ili iel ekbrulis tie.
La rolo de mia artikolo estis esence pruvi la kazon interne ĉe Netscape, he
pruvi komerce, pro kio Netscape devas liberigi sian fontkodon.
La artikolo nomiĝis "Fontkodo de Netscape kiel produktaĵo de Netscape"
he, stranga titolo, esence la titolo signifis, ke,
laŭ mia opinio, ni devis
pensi pri fontkodo ne kiel io, kion oni uzas por kreado de produktoj,
sed kiel produkto kun sia propra rajto,
io, kion klientoj povus uzi, aliaj povus uzi.
Poste mi rigardis, kiaj komerc-modeloj povus,
se ni publikigus fontkodon de niaj produktoj.
Kiajn permesilojn ni donu?
Kiel ni vendos produktoj en ĉi tiu medio?
Poste mi rigardis al konkurantoj, aparte al Microsoft.
Kion ili verŝajne farus se ni publikigus fontkodon?
Ĉu estis iu vojo por ili uzi nian fontkodon kontraŭ ni?
Mi uzis la artikolon de Eric kiel ekzemplon kiel disa programado povus funkcii,
kiel firmao povus evoluigi programaron ne nur uzante sian propran laborforton,
sed ankaŭ kunlaborante kun homoj en la Interreto.
Kaj tial mi enmetis referencon al la artikolo de Eric en mian artikolon.
Post mia artikolo disvastiĝis,
homoj kiu legis mian artikolon sufiĉe nature
trovis la referencon al la artikolo de Eric kaj legis ankaŭ tion.
[Kaj kiu partoprenis en efektivigo de tio ĉe Netscape?]
En la unua vico la persono, kiu efektive decidis estis Jim Barksdale.
Kaj poste tio evidentiĝis grava.
Tiu granda venko de ni, la granda atingo,
kiu donis al ni popularan videblecon kaj kredeblecon ĉe investantoj,
venis ne pro demalsupra evangeliismo de grupeto de inĝenieroj,
sed ĉar unu strategiulo supre
vidis eventualan potencon de tiu metodo kaj
poste simple altrudis tiun vizion al ĉiuj sub si.
Kiam mi finis la artikolon, unue mi donis kopion al Mark Andreessen,
kiu estis kunfondinto de Netscape kaj tiutempe
en la estraro de Netscape.
Poste Mark donis kopiojn de la artikolo al kelkaj aliaj homoj en la estraro de Netscape
inkluzive Jim Barksdale.
Mi ne certas pri kiam Jim kaj aliaj supraj estroj
efektive faris decidon,
Mi kredas, ke tio estis iam komence de januaro.
Netscape fakte anoncis, ke ĝi publikigos fontkodon la 22-an de januaro,
samtempe kiam ĝi intencis disdoni Communicator senpage.
Kiam Netscape decidis publikigi la fontkodon,
homoj iel vekiĝis, kaj diris:
"He, eble estas io pri tiu ideo de malfermi fontkodon
kaj programadi kun homoj ekster via firmao."
Do la decido de Netscape altiris multe da publika atento al la ideo de Libera Programaro,
kio fariĝis konata kiel Malfermita Fontkodo,
kaj altiris multe da atento al la operaciumo Linukso,
kiu tiutempe estis unu el la plej elstaraj ekzemploj de malfermitkoda programaro.
Ĉi tie estas nia unua oficejo. Mountain View, Kalifornio.
Ni translokiĝis ĉi tien frue en la 1995a.
Estas 372 kvadrataj metroj.
Estis nekredebla salto de fido por ni transloki nian firmaon en nian propran oficejon.
Sed vere grava afero pri ĉi tiu loko
estas tio, ke ĝuste en ĉi tiu oficejo la nocio de "Malfermita Fontkodo" estis elpensita.
Se vi eniras estran oficejon kaj diras "Libera Programaro",
bone, se vi bonŝancas, la respondo, kiun vi ricevas, estos simila al:
"hmm, hmm, libera programaro, ĝi devas esti malmultekosta, malŝata, malutila."
He, kaj se vi ne estas bonŝanca, ĝi estos asociita kun
kun totala atako kontraŭ rajtoj de intelekta propraĵo fare de Fondaĵo por Libera Programaro,
kiu, spite viaj opinioj pri etiko,
estas malbona merkatigo, ne estas io, kion komercoj volus aŭdi.
Do Eric Raymond sciis, ke estas problemo.
Ni nomis ĝin "libera programaro",
sed homoj prenis la terminon "libera" (free), kaj ligis tion kun "senpaga" (free of charge),
ili pensis, ke ili ne povus gajni monon aŭ vendi,
kio ĝuste estas la malkorekta nocio.
Ni volis komuniki la ideon, ke la programaro estis malferma kaj ke la fontkodo estis havebla.
Tre gravaj partoj.
Ni aranĝis tiun kunvenon ĉe la oficejo de VA en Mountain View, kie Eric,
mi, kaj Christine Peterson de Foresight Institute aliĝis al ni, kaj ankoraŭ kelkaj aliaj.
Christine Peterson ĉeestis per telefono...
Jon "Freneza hundo" Hall ankaŭ ĉeestis per telefono...
kaj plue ĉeestis Todd Anderson, kiu poste laboris ĉe SuSE dum kelka tempo.
Sam Ockman, kiu nun estras "Penguin Computing", ĉeestis.
Li estis laboranto ĉe VA tiutempe.
Nu, ni elpensis la nocion de Malfermita Kodo,
fakte, ni telefonis al Linus kaj demandis lin ĉu li ŝatis tion.
Li interesiĝis, li ŝatis tion.
Fine ni inventis ion, kio anstataŭis "Liberan Programaron".
Tio estis la komenco de Malfermita Kodo.
[Kiel vi elektis vortojn "malfermita kodo"?]
Nu, mi pensas ke Christine Peterson estis tiu, kiu fakte elpensis la ideon.
Ni volis, denove, la ideon ke la fontkodo estis publika kaj ĝi estis malfermita.
Ne estis multe da elektoj.
Bone, ĉar la tri unuaj adresatoj parolis por la movado de malfermita kodo,
Mi pensas ke mi devas paroli pri la movado de libera programaro.
La movado de malfermita kodo fokusiĝas pri praktikaj avantaĝoj
kiujn vi povas havigi per komunumo de uzantoj
kiuj povas kunlabori per interŝanĝo kaj plibonigo de programaro.
Mi plene konsentas kun asertoj, kiujn ili faras pri tio.
La kialo pro kiu mia opinio estas malsama, dum mi apartenas al la movado de libera programaro
anstataŭ la movado de malfermita kodo,
estas tio, ke mi kredas ke estas io pli grava.
Ke libero de kunlaboro kun aliaj, libero havi komunumon...
estas grava por kvalito de nia vivo.
Estas grava por havi bonan socion, en kiu ni povas vivi.
Kaj tio, en mia opinio, estas eĉ pli grava ol havi potencan kaj fidindan programaron.
Sed mi supozas, ke kelkaj en la tendaro de libera programaro...
iom timas komercigon.
Kaj certe vi scias, ke ribeluloj abomenas sukceson.
Mi opinias, ke komercigo estas tre grava.
Ni volas popularigi tiun ĉi programaron,
kaj mi laboras kun Richard Stallman, la papo de libera programaro,
he, regule, kaj laŭ mia impreso,
ni ne havas filozofiajn diferencojn.
Mi kiel aŭtoro de difino de la Malfermita Fontkodo kaj
li estas iniciatinto de libera programaro kiel io organizita,
escepte pri unu afero: Richard opinias, ke ĉiu programaro estu libera,
kaj mi opinias, ke libera programaro kaj nelibera programaro kunekzistu.
Tio ĉi estas nia sola diferenco.
He, ni frue decidis, kion ni bezonas:
difinon, ni bezonis ian meta-permesilon por difini la terminon "malfermita fonto".
Kaj ni produktis dokumenton nomitan "La Difino de Malfermita Fontkodo".
Ĝi deriviĝas de la Direktoj de Libera Programaro de Debian, origine verkitaj de Bruce Perens.
Mi verkis la originan malneton,
diskutis ĝin dum monato kun la programistoj de Debian —
Debian estas distribuo de Linukso —
kaj adoptis ĝin kiel projektstrategion.
Kaj Eric kaj mi decidis renomi tion,
kion ni antaŭe verkis por Debian,
la "Difino de Malfermita Fontkodo"
kaj diri, ke Malfermita Fontkodo estas programaro,
kiu donas al vi aron de naŭ rajtoj,
verkitaj en la Difino de Malfermita Fontkodo.
La unua rajto estas Libera Pludistribuado.
"Libera" ne signifas "senkosta".
Ĝi signifas liberon.
He, vi estu libera pludistribui
vian programaron al iu ajn alia
kaj senkosteco estas flanka afero.
Vi rajtas postuli pagon por distribuado aŭ ne.
Ĝi devas veni kun fonta kodo,
tiel ke eblas prozorgi programaron.
Se iu transiras, ekzemple, de PK al Mac-komputilo,
li povas adapti la programaron.
Derivaj verkoj devas ebli.
Se iu devas plibonigi vian programon,
li povu disdoni la rezulton.
Estas provizo pri honesteco
de la aŭtora fontkodo,
kiu diras, ke aŭtoro iel povas reteni sian honeston
kaj se vi faras ŝanĝon,
povas ke vi devas ŝanĝi la nomon de programo
aŭ demarki vian ŝanĝon tre klare
por ke via ŝanĝo ne speguliĝu sur la aŭtoron.
Ne estas diskriminacio kontraŭ homoj aŭ grupoj.
La ekzemplo, kiun mi kutime uzas, estas:
vi ne povas malpermesi al aborto-kliniko
aŭ al kontraŭaborto-agitanto uzon de programaro.
Ne estas diskriminacio kontraŭ terenoj de agado
kaj tio signifas ke programaro devas esti uzebla
kaj en komerco, kaj en lernejo.
Permesilo devas esti disdonebla.
Alivorte,
Necesas, ke mi povu doni tiun permesilon al iu
kaj tiu permesilo devas funkcii,
se tiu persono donas ĝin plue al tria persono.
La permesilo ne povas esti specifa al produkto.
Alivorte,
se mi distribuas mian programaron por sistemo Red Hat,
la permesilo ne povas diri
ke vi ne distribuu tion por SuSE- aŭ Debian-sistemo.
La permesilo ne povas infekti alian programaron.
Do se mi distribuas tion sur KD kune kun alia programo,
ĝi ne povas postuli, ke tiu alia programo estu libera.
Alie vi ne povus distribui mian programaron.
Kaj do, la sola alia parto de
la Difino de Malfermita Fontkodo
estas listo de permesiloj kiujn ni akceptis.
Kaj tiuj, de kiuj ni komencis, estis la GPL
kiu fakte estis la ekzemplo por multe de
enhavo de difino de Malfermita Kodo, kaj la BSD-permesilo,
ĉar programaro por BSD-sistemo antaŭis Linukson.
Mi pensas, ke la sekva momento, kiun mia fakte opiniis vere esenca,
estis kiam vendistoj de datumbazoj transĵetiĝis,
kio okazis ĉirkaŭ tri monatojn pli frue
ol mi atendis
kaj fakte okazis fine de julio - komence de aŭgusto
sindevigoj fari transportojn, de Oracle kaj
kaj Sybase kaj aliaj ŝlosilaj datumbazaj vendistoj.
[Kaj kial tio estis kritika?]
Ĉar ni sciis ke por
rakonto de aperta fontkodo esti kredebla
kaj aparte por rakonto de Linukso esti kredebla,
ni bezonis atingi sindevigojn de sendependaj program-vendistoj
transporti siajn aplikaĵojn al tiuj platformoj
kaj mi fakte iel maltrankviliĝis.
Mi pensis, ke ni estis vundeblaj
inter la tempo kiam ni anoncis kampanjon por la malfermita fontkodo
kaj kiam datumbaz-vendistoj transĵetiĝis,
tiam estis momento, kiam malamika ago
de Microsoft aŭ aliaj firmaoj pri fermfonta programaro.
Tio estis momento, kiam
grava granda merkata ŝanĝo povus dronigi nin,
sed post grandaj datumbaz-vendistoj transjetiĝis,
kiu malfermis vojon por aliaj sendependaj program-vendistoj,
kiu komencis la neĝbulo-efikon.
Ĉirkaŭ ĉiuj ses monatojn
mi revenadis al risk-kapitalistoj.
Mi montradis al ili novajn ciferojn
kun pli kaj pli homoj alprenantaj Linukson
kaj novaj homoj transportantaj, novaj uzantoj
kaj mi montradis al ili nian liston de klientoj
kaj nia listo iĝis multe pli impresa.
Estis, ke homoj kiel Cisco komencis aperi
homoj kiel, nu, tiaj interretaj firmaoj
komencis aperi en nia listo de klientoj
kaj fine la risk-kapitalistoj
nu, ili daŭre spektis tion.
Ili daŭre diris "ho, ni ne povas fari tion."
Finfine, Linus aperis sur kovrilo de Fortune.
Io okazis pri Malfermita Fontkodo.
Nu, tiam la risk-kapitalistoj ne povis ignori ĝin.
Ili simple laciĝis aŭdi pri Linukso ĉie
kaj ili laciĝis pro mi, kiu, nu vi scias,
montradis ĝin al ili ĉiu... tiutempe estis preskaŭ ĉiusemajne.
Do ili decidis, ke estis tempo por investi,
ke io okazis.
Mi anoncis Malfermitan Fontkodon al la mondo sur la Interreto.
Mi faris multe da frua... administra laboro de
komenco de la Iniciato pri Malfermita Fontkodo
kaj mi pensas ke ses monatojn poste
mi legis la vortojn "Malfermita Fontkodo"
en la novaĵoj ĉiatempe
kaj estis tute miregita.
Kaj unu jaron poste, mi kredas,
Microsoft parolis pri publikigo de iom da fontkodo
kaj iu el la gazetaro demandis al Steve Ballmer,
ĉu ili intencis fari sian fontkodon malfermita,
kaj Steve Ballmer diris:
"Nu, Malfermita Fontkodo signifas pli ol nur publikigon de fontkodo"
Kaj mi komprenis, ke li legis mian artikolon
kaj komprenis ĝin kaj nun li parolis al gazetaro pri tio.
Do se vi estus iel simpla homo ĉe la reto,
kiu tute ne faras tion kontraŭ salajro
kaj vi iel skribas manifeston
kaj ĝi disvastiĝas tra la mondo
kaj unu jaron poste
la vicprezidento de Microsoft parolas pri tio,
vi pensus, ke vi estas drog-ebria, ĉu ne?
Tamen fakte tio okazis.
La Lokaj Uzant-Grupoj inklinas esti pli ol nur demando
pri konstruo de socia reto,
specife alkutimigo de homoj al problemoj,
ankaŭ simple agi kiel ia apoga reto
al tiuj, kiu ne povas, ekzemple,
pagi por komerca subtena reto.
Do unu ago en ĉi tiu tereno
ekzemple, estas ke ili faras ĉi tiuj...
mi pensas ke estas monate...
ili havas instal-festojn, kio signifas ke
tiuj malsukcesantaj pri instalo de Linukso sur siaj maŝinoj
aŭ havantaj iun problemon, mi volas diri
povas ke ili instalis Linukson,
sed volas aranĝi reton laŭ specifa maniero,
ili fakte povas kunporti siajn maŝinojn
al tiu renkonto de uzant-grupo.
Kaj estas multe da volontuloj helpi,
kiu eble vidis la saman problemon antaŭe.
Nu, fakte ne ĉio bonas.
Mi mem provis ĝin antaŭe. Mi havis problemojn.
Do mi venis al tiu instal-festo, kie
ĉiaj saĝuloj sufiĉegas.
Espereble mi havos pli bonan fortunon kunportante ĝin.
Anstataŭ ol, he, sendi retpoŝton aŭ
skribi al novaĵogrupoj Interrete
kaj atendi respondojn dum kelkaj tagoj
estas facile veni ĉi tien kaj trovi aliajn,
kiu eble scias pri via problemo
kaj eble povas helpi vin.
Kaj espereble post kelkaj horoj
vi havos vian maŝinon instalita.
Komence mi volis instali ĝin sur mia pli granda portebla komputilo,
do mi simple serĉis tra la reto
kaj trovis, kie estis helpemaj retejoj.
Kaj, he, mi estas ĉi tie hodiaŭ,
ĉar mi provas meti Linukson en ĉi tiun etulon ĉi tie.
Nur Toshiba Libretto.
Tio ne estas plej facila afero en la mondo,
ĉar ĝi estas stranga aparato, do...
Ĉu estas seĝoj ĉirkaŭe?
Mi pensas ke tiu kazo de Departemento de Justeco
konigis homojn pri la fakto ke
vi devas almenaŭ serĉi alternativojn al Microsoft.
Kaj eble Microsoft ne estas la Usona Revo, finfine.
Kaj tiun specon de ŝanĝanta percepto
vi povas vidi tre klare,
ke oni pensis pri Microsoft kiel donitaĵo
kaj eble ili ankoraŭ aĉetas Microsoft-aĵojn, sed almenaŭ
ili iel konas pli pri la problemo nun.
Microsoft fakte uzas Linukson kiel defendilon.
Ili uzis Linukson por argumenti,
ke ili ne havas monopolon,
ĉar Linukso esence povus
forpuŝi ilin de bona pozicio iam ajn.
Tio estis tre saĝa argumento, tute verŝajna sed erariga,
ĉar ĝi neniel
respondis al kulpigo
koncernanta ilin antaŭe,
timigado kaj diversaj malkonkurencaj agoj.
Kaj ili kondutis tre ruze,
sed tiutempe la juĝisto ne kredis ilin.
Dum kutime ni en Linuksa komunumo tre zorgas
pri okazoj kiam Microsoft iĝas la ĝeno,
sed estis artikolo ĉe Slashdot ĉirkaŭ decembron de la 98a,
en kiu ulo nomata Matt indikis,
ke sinjoro en Aŭstralio atingis repagon por
neuzita kopio de Vindozo, kiu venis kun la komputilo.
Do li deklaris la 19an de januaro, ĉu estis januaro?
Ho ne, estis februaro. Estis februaro. Pardonu min, la 19a de februaro...
Li deklaris la 19an de februaro la Tago de Vindozo-Repago.
Kaj li kuraĝigis ĉiujn iri al produktantoj de komputiloj,
kaj redoni siajn neuzatajn kopiojn de Vindozo...
laŭ specifoj de Licenca Interkonsento de Uzanto de Vindozo.
Estas grave memori, ke permesilo mem diras ke
vi povas ricevi repagon se vi ne uzas la programaron,
kaj produktantoj estas devigitaj repagi per leĝo...
aŭ kontrakto devigas tion.
Kaj ni trovis, ke se vi telefonas al tiuj produktantoj, ili plejparte diris:
"Ĉesu ĝeni min, knabo" kaj malkonektis.
Ni vere ne volis iel malkaŝi nian lokon,
aŭ kie ni kunvenos, ĝis...
ĝis la lastaj sekundoj.
Ni faris, ke homoj kunvenis en la loko, kie ni povis kontroli
en diversaj urboj ĉirkaŭe.
Do mi estis direktanto en San Jose, kaj mi kredas ke vi, Nick, estis...
Mi estis... Rick Moen kaj mi faris tion en San Francisco.
Ĝuste,
kaj do ni havis mapojn kaj ni disdonis ilin al ĉiuj venontaj.
Nu, ni fakte renkontiĝis ĉe Denny's. Tio estas tuj ekster...
la limo de urbo Foster,
kio ankaŭ signifis, ke ĉio estis ekster la respondeco de urba polico de Foster,
kio signifis, ke iu ajn okazaĵo, kiu okazus ĉe renkonta loko,
okazus sub respondeco de San Mateo,
kaj se ili dirus ke ni foriru, ni respondus: "Bone, ni iru al urbo Foster. Ĝis. "
Tio estas ia maniero eviti policon, simila al tio de "Dukes of Hazzard", do...
Nu fakte, origine ni marŝis ĉe la kontraŭa flanko de ĉi tiu konstruo.
Ni marŝis ĉirkaŭ kaj ĝis la parkejo tie,
kaj ĝuste tie Microsoft ricevis nin kun preparitaj
trinkaĵoj kaj granda signo, kiu diris:
"Microsoft bonvenigas Komunumon de Malfermita Fontkodo"
kaj kameraoj de loka novaĵagentejo filmis Eric Raymond kaj reprezentanton de Microsoft.
Laŭ Microsoft, ŝajne...
...tio ne estis problemo por Microsoft, sed por produktantoj.
Do ni ĉiuj devis reveni al niaj fabrikantoj de komputiloj kaj provi refoje
ricevi repagon de ili.
Ni respondis al ili, dirante
ke ni provis kaj tio ne eblis, kaj ni bezonas ke Microsoft agu nun.
Kaj ili nur ripetis titolan linion foje kaj refoje.
"Vi devas iri al fabrikantoj kaj ricevi viajn repagojn tie. "
Ni estis ĉirkaŭ 150 homoj, eble duono kun signoj kaj simile, do...
Nu, ni finfine venis ĝuste ĉi tiun korton.
Ni origine renkontis, kunvenis, ekstere,
diversaj homoj sendis grupojn, homoj de tendaro de FreeBSD sendis kelkajn homojn.
Eric Raymond kaj Chris fine provis iri supren.
Ili blokis lifton por forigi nin.
[Kie estas la oficejo?]
La oficejo estas tuj ĉi tie sur la 9a etaĝo.
Oni faris vere bonajn gazetajn artikolojn pri tio.
Kaj ni pensas, ke kiel rezulto
Toshiba ebligis aĉeton de porteblaj komputiloj sen operaciumo.
Do, estis malgranda venko, sed...
Nu, eĉ nun, firmaoj kiel IBM kaj...
multe de aliaj fabrikantoj de komputiloj nun ebligas al vi...
aĉeti maŝinojn, kiuj ne havas Vindozon.
Kiam mi estis infano kaj mi iris al lernejo,
instruistoj provis instrui nin kunhavigi.
Ili diris, ke se vi kunportas dolĉaĵon,
vi ne devas manĝi ĝin sole, vi devas dividi ĝin kun aliaj geknaboj.
Sed nun la administracio diras...
ke instruistoj devas instrui geknabojn diri "jes" al (mal)permesado.
Se vi kunprenas iun programaĵon al lernejo: "Ho! Ne, kunhavigu tion...
...kunhavigo signifas ke vi estas pirato, kunhavigo signifas, ke oni malliberigos vin."
Ne tiel socio devas funkcii. Ni bezonas bonan volon,
bonvolon helpi al aliaj almenaŭ kiam tio ne malfacilas,
ĉar tio estas la bazo de socio,
tio estas fundamenta rimedo,
Tio donas al ni socion anstataŭ ĝangalon de hundo-manĝu-hundon.
[Do, kio pri homoj, kiuj diras, ke se
vi havas furiozan piratadon kaj eliminas la profit-motivon kaj...
...kaj kreemajn verkojn, programaron. Ĉu ne... ]
Nu, ili malpravis pri ambaŭ aferoj. Unue
oni profitas per programado de libera programaro,
sed plue, la libereco por havi komunumon estas pli grava.
[Tiuj kiu rigardas al, okaze rigardas al la malfermita kodo kaj libera programaro, kaj pensas...
Ĉar onidire vi devas kunuzi kaj fari tion bonvole,
tio faros iun ŝajni komunisto, ĉu ne. Kio estas via respondo?]
Tute sensencaĵo, mi vere koleras, kiam oni faras tion.
Nu, antaŭe, en 1989, efektive komunismo estus komplimento.
La vorto, kion oni uzis tiutempe estis "freneza",
kaj mi volis ke ili uzu kapitalismon.
Komunismo estas ideologio, kiu devigas homojn kunhavigi.
Se vi ne kunhavigas, oni vin malliberigas aŭ murdas.
En 1990, nin vizitis direktoro de Moskva Universitato,
kaj fakte mi vidis lin en Helsinki nur 2 semajnojn antaŭe
sed, ĉiuokaze, li venis,
kaj Richard Stallman proponis ke li vizitu Cygnus,
ĉar li interesiĝis pri kaj komprenis kiel modelo de la libera programaro...
povas esti aplikata por stimuli entreprenan renoviĝon en Rusio inter ĉiuj lokoj,
kaj ni iel misteris pri nia komerc-plano,
ĉar nu, ni ne certis ĉu ĝi funkcios.
Ni ne volis aspekti tro stulte, se tio malsukcesas.
Sed mi estis tre malkaŝa kun li.
Ju pli mi rakontis al li, des pli li komencis skui sian kapon tiel,
kaj fine mi diris: "Kio okazas?"
Kaj li diris: "Tio sonas tro simila al komunismo, pro tio ne sukcesos en Rusio. "
Vi devos iri al GULAGo kaj finiĝi en amasa tombejo kun kuglo en via nuko.
Malfermita Kodo ne estas komunismo, ĉar ĝi devigas neniun.
Karl Marx ne inventis helpon al najbaro.
Ne estas komunisma havi komunaĵojn,
Komunaĵoj ekzistis multe pli frue ol komunismo kiel filozofio de regado.
Estas multaj komunaĵoj en nia vivo.
Ekzemple, ni veturas per ŝoseoj,
io kio estas prizorgata por bono de ĉiuj.
Fakte nomigo de nia komerc-modelo...
signifas ke la esenco estas iom miskomprenita.
Ĉu komunista, ĉu kapitalisma,
etikedo ne gravas, la vera demando estas
kiom da valoro vi povas liveri, kiom pligrandigebla estas via komerco,
kiajn problemojn, kian rapidecon de inventado vi povas subteni.
Kaj poste, kiel ajn vi volus etikedi tion, faru laŭplaĉe.
La revolucio fariĝas populara.
Multaj diris, ke
la aŭgusta LinuxWorld estas "festo de malkaŝiĝo de Linukso".
Linus Torvalds moketis pri tio; li diris: "Kio? Ĉu Linukso estis samseksemulo?"
Se iuj diris: "Jes, tio estis nia debuta ludo."
Tio estis tiam, kiam...
dioj de Linukso kaj aparataj kodumuloj fakte konkordis kun kostumuloj.
La 3-an horon posttagmeze en la 10-a de Aŭgusto 1999,
Linus Torvalds prezentis ĉefan paroladon ĉe LinuxWorld.
Amaso de 6000 homoj komencis viciĝi je la 12a horo.
Sinjoroj kaj sinjorinoj, bonvolu bonveni Larry Augustin...
kiu estas la prezidanto de LinuxWorld-kunveno
kaj prezidento kaj ĉefa administranto de VA Linux Systems.
Tiuj homoj devas aplaŭdi, ĉar mi pagas al ili.
Dankon al vi ĉiuj por ĉeesto, ŝajnas, ke estis bonega ĝis nun.
Se vi indulgos min iomete, mi provos eviti brilegon de ĉi tiuj lampoj.
Mi tamen pensas, ke estas multe da homoj, malgraŭ estas la dua ekspozicio,
mi tamen pensas, ke estas multe da homoj, kiu ne bone komprenas...
...kio estas tiom ekscita pri Linukso.
Do, grandega ekspozicio daŭras najbare,
estas grandaj eksponoj kaj alioj,
sed estas homoj ĉi tie, kiu efektive estas kontribuantoj, ne tiuj firmaoj.
La sekvan personon, mi certas, vi ĉiuj scias,
do mi ne bezonas diri ion ajn por prezento.
Sinjoroj kaj sinjorinoj, mi donas al vi, Linus Torvalds.
Linus.
Dankon.
Trankviliĝu.
Diru "u-u".
Jes.
Mi ne volas fari paroladon similan al miaj kutimaj paroladoj,
ĉar mi opinias ilin tedaj.
Eble nun ankaŭ plejparto de vi trovos ilin tedaj, ĉar vi aŭdis ilin eble 10 fojojn.
Tamen post la teknikaj priskriboj, ni fakte provos...
...ĉu ni povas okazigi sesion de demandoj kaj respondoj kun 5000 homoj,
aŭ kun tiel multe, kiu ĉeestas.
Kaj tio eble ne iros glate,
ĉar unu el 5000 homoj estas vere brua.
Unu afero kiun mi faros,
estas dankdonado, kiun mi ĉiam faras en ĉiu parolado.
Mi volas iel rekoni la fakton, ke...
...evidente mi ne sola faradas Linukson.
Enborsigo de RHAT: Je la 11a de aŭgusto, 1999
Red Hat Software fariĝis la unua firmao pri Linukso, kiu enborsiĝis.
Red Hat, suprenirinte je 228%,
estis enborsigo, kiun ĉiuj atendis.
Certe, ili apogas la operaciumon Linukso.
R-H-A-T, mi scias.
Ĉio, kion mi ricevis hodiaŭ,
estas komentoj pri la prezoj de akcioj, dum plena mateno,
vidu, ĝi estis 41, estis 42, estis 47,
ĝi estis 53, ĝi estis 51.
Laŭ mia kompreno, ĉiu maŝino en la marĉand-oficejo
estas turnita al iliaj peraj e-marĉandaj kontoj, ili scias la prezon de Red Hat.
Mi ne povas kredi.
Mi ĵus aŭdis 53.
Ho, mir'!
Atendu, mi ne aĉetis ĝin.
Ĉu vi ne aĉetis?
Ne, ne, mi ne aĉetis.
Mi devus aĉeti, sed he...
Ne, ne, bonege.
Se ĝi... se ĝi...
Ĉu vi scias?
Nu, ĉu ne,
sukceso de Red Hat signifas, ke
tio legitimas Linukson. Do estas multe pli facile por ni iri publiken.
Rob Malda (CmdrTaco) pri enborsigo de Red Hat, jen.
Iel estis iomete da diversaj opinioj.
Estas multaj homoj,
kiuj estas sufiĉe kernaj kaj
Kaj ili estis iel ofenditaj pro tio,
ĉar ili laboris vere ŝarĝe, efektive ili ne ricevas
ilian eble justan porcion el tio.
Iuj homoj efektive streĉas
kaj vi konas tion,
ke vi vidas en multaj retpoŝtlistoj aŭ en Slashdot vi legos.
Tiu ĉi ulo vere koleras, ĉar li ne povis, li ne havis ŝancon...
aĉeti akciojn de Red Hat
Li ne havis ŝancon por haviĝi... por haviĝi laboron ĉe tiu alia firmao.
Tamen, iel la frapanta sekreto tie estas, ke
plejparto de vere kernaj homoj ne zorgas tiom.
Homoj, kiu iel vere "fosas en tranĉeoj".
Ili skribas tiun fontkodon, ĉar ili bezonas tiun fontkodon.
Se ni povus inviti la personojn Richard Stallman,
kiu estas fondinto de la Asocio de Libera Programaro
kaj Tim Ney, kiu estas administranta direktoro.
Jen, ha-ha-ha!
Ho, jen estas.
Nu, Richard, mi vidis, ke vi ludis vian bekfluton, en Parizo ĉe la Linukso-konferenco.
Sed mi ne havas sondosieron.
Do ĉu vi aldonos ĝin al ilia...
videofluo, sekvan fojon?
Mi neniel kontrolas tion.
Bedaŭrinde, tiuj aferoj nur eblas per nelibera programaro.
Ni donos al vi premion, kaj antaŭ via parolado,
vi kaj Tim levu etan simbolon de kontribuo
al la Asocio de Libera Programaro.
Do, tre ironiaj aferoj okazis,
sed nenio komparebla kun ĉi tio.
Doni la premion de Linus Torvalds al la Fondaĵo por Libera Programaro
estas plimalpli kiel doni la premion de Han Solo al la ribela ŝiparo.
Vidu, kelkaj de vi eble ne konscias, kiel profunda tiu analogio estas.
Sed mi rakontu al vi, kiel ni venis ĉi tien.
Vidu, okazis ke
15 jarojn antaŭe, se vi volis uzi komputilon,
la sola maniero fari tion, estis per proprieta programaro,
programaro, kiu dividas kaj subigas la uzantojn.
Kaj plejparto de homoj simple...
Al multe da homoj tio ne plaĉis,
sed ili vidis neniun alternativon.
Sed kelkaj de ni intencis krei alternativon.
Kaj ni diris, ke ni programos liberan operaciumon,
liberan operaciumon, kiu
donos al uzantoj la ŝancon havi liberecon, dum ili uzas siajn komputilojn.
Nu, multe da homoj diris: "Tio estas bona ideo,
sed tio malfacilas, vi neniam finos ĝin,
do mi ne volas partopreni. Mi ne kredas ke vi iam finos ĝin."
Tamen feliĉe ne ĉiuj diris tion.
Kaj evidente, ni sciis ke ni iam finos la operaciuman kernon.
Tamen okaze,
iu alia kreis pli bonan kernon antaŭ ni.
Nu malnovtempe, ni havis ĝeneralan strategion
ekde ricevi atenton de homoj por la graveco de libereco,
ĝis la liberecon ili povas havi aŭ ne, kiam ili uzas komputilon.
Do kion ni devus agi?
Laŭ mi, la sola efika maniero por refunkciigi tiun strategion
estas per disvastigi la vorton, ke la mastruma sistemo,
kiun oni uzas estas propre la GNU-sistemo,
iomete modifita, kompreneble.
Kaj kiam homoj scias ĉi tion,
ili rigardas la kialojn, kial ni programis ĉi tiun sistemon.
Ili pensas pri ĉi tiuj temoj.
Kaj kelkaj decidas ke ili samopinias.
Do mi demandas homojn, bonvolu diri la homojn, ke ĉi tio estas la GNU-operaciumo.
Estas la kombino el GNU kaj Linukso, do ni nomas ĝin GNU/Linukso.
[Larry, kiam vi estis ĉe Stanford antaŭ ok, naŭ jaroj dum via doktoriĝo,
ĉu vi iam pensis, ke vi okupos ĉi tiun postenon?]
Ne.
[ Dirlididi. ]
Ne, mi sincere havis neniun ideon.
[Kio vi estus, vi pensis, kiam vi finus vian doktoriĝon?]
Nu, tio estas bona demando,
mi vere ne bone sciis, mi volas diri.
Jen ni estas, sur tiu grandega ekspozicio.
Estas homoj simple frenezaj pri Linukso.
Estis 6200 homoj ŝtopitaj en ĉambron
por vidi paroladon de Linus hieraŭ vespere.
Nun ni estas, kun...
ĉiuj tiuj grandegaj vendistoj ĉie en ekspozicio.
Neniu sciis, ke tio okazos.
Mi volas diri ke tio estas nur malgranda operaciumo, pri kiu ni kontentas,
pri kiu nur kelkaj zorgis.
Mi pensis ke mi havus beletan malgrandan komercon pri konsultado.
Kaj jen subite
tiu ĉi grandega ekspozicio okazas.
Tio estas nekredebla.
Mi volas diri, unu jaron antaŭe, vi povis diri, nu, tio estos granda
kaj ĉiu staranta ĉe la ekspozicio daŭros:
"Vi scias ke la ekspozicio estis granda lastan jaron,
ĉu ĝi estos same granda kiel ĉi-jare?"
Poste vi atentigas ilin:
"Vidu, lasta jaro estis nur 6 monatojn antaŭe"
kaj tiam ili diras: "Ho, tempo por Linukso".
Do, gvidante la enborsigon...
ni alvenis fakte en Sandiegon dum marda vespero.
Merkredan matenon, ni renkontis investantojn en San Diego.
Ni flugis al San Francisco,
kaj je merkreda posttagmezo, ni renkontis investajn firmaojn en San Francisco.
"... la tago por ekvendi akciojn."
Poste, ekde la ĵaŭda mateno de la enborsigo
niaj akcioj vendiĝis publike.
Do estis bone fini nian vojaĝon en San Francisco,
ĉar ni povis iri al la vendeja oficejo de kredita organizaĵo la sekvan matenon
por rigardi la enborsigon.
Kaj en San Francisco, sufiĉe proksime al la firmao kaj niaj familioj,
ni fakte povis inviti homojn kuniĝi kun ni en la unua akcio-vendado.
Do mi invitis mian edzinon kaj ni invitis Linus kaj Tove,
kaj kelkajn aliajn amikojn kaj homojn kunlaborantaj ĉe la firmao.
Ĉiam ajn, kiam ni invitas Linus kaj Tove,
ili kunprenas du junajn infanojn,
kaj mi havas filinon, Andrea.
Kaj ni ĉiam kunprenas niajn infanojn,
do ni venis al la komerca oficejo de kredita organizaĵo
kun ĉiuj ĉi komercistoj kaj trijaraj infanoj,
kiuj kuris ĉirkaŭ la ekspozicio,
ĉe la komerca oficejo.
Do Linus kaj mi piediris en la komercan oficejon,
kaj ĉiuj estis tre ekscititaj.
Kaj ni daŭre demandadis ilin: "Kiel ĝi iras? Ĉu ĉio pasas bone?"
Kaj ili diris, "Ho, estas vere ekscita,
Mi pensas, ke ĉio iras bone.
Ni ne volas diri... ni ne volas fuŝi ion ajn."
Ni eniris, kaj estis granda televida ekrano montranta CNBC.
Kaj estis mirege por ni, sed la temo de la tago estis Linukso.
Nu, ni havas enborsigon okazontan hodiaŭ.
Kaj kiam mi diras "okazonta", ĝi fakte okazos forte.
Taksoj, kiujn mi aŭdas estas frapantaj.
Sed observu VA Linux Systems. Ĝi startos je 12:40 hodiaŭ.
La simbolo estas L-N-U-X.
Liveristo de grandskalaj komputilaj serviloj kaj laborstacioj,
specife projektitaj por la operaciumo Linukso.
Origina diapazono de tiu enborsigo estis de 11 ĝis 13 dolaroj,
poste de 21 ĝis 23, poste de 28 ĝis 30.
Prezita je 30, kaj taksojn, kiujn mi aŭdas, mi ne volas ripeti,
ĉar mi ne havas konfirmon.
Sed se ili estas veraj, vi estos frapegita, kiam la akcioj startos je 12:40.
Mi turnis min al Linus kaj diris "He, ĉu vi iam pensis,
nu, ke vi iam eniros ĉi tien kaj Linukso estos la temo sur CNBC?"
Kaj Linus laŭ sia ŝerca maniero diris "Ho, absolute!"
Do ni eniris kaj ili montris al ni aĉet- kaj vend-ordonoj, kiuj venis
kaj tio nekredeblas.
Ni vidas nombrojn kiel 320 dolaroj, 340 dolaroj por akcio.
Kaj mi estas tute ŝokita.
Tio estas dekobla ol nia oferta prezo. Tio nekredeblis.
Kaj mi rememoras ke Linus iel, nu, frapetis min sur dorson kaj diris:
"Malstreĉu vin," kaj estis sufiĉe ekscita vidi tion.
Ni estis, tio estis simple mirega. Ni estis frapegitaj.
Feliĉe ni kapablis reveni al oficejo.
Ni estis en San Francisco, do ni povis reveni al la oficejo de VA
kaj vidi ĉiujn en la oficejo por la enborsigo.
Kiam ni revenis, ĉiuj kompreneble estis tre ekscititaj.
La enborsigo ĵus pasis bonege.
Ni aranĝis etan feston.
Estis interesa. Dum ni festis,
estis multe da homoj kiuj ankoraŭ provis labori.
Mi rememoras krioj: "Silenton!", "Ni telefonas!", "Ni laboras!"
dum ni venis en la oficejojn.
Unu afero, kiun mi faris, mi prezentis porteblan demonstracion
al laborantoj en nia oficejo,
do ili sciu, kion ni rakontis al investantoj
kaj komprenu ĝuste, kion ni kunmetis por ili.
Refoje, la historio de la tago estas VA Linux,
nun supre al 766% de prezo, de 235 ĝis 265 dolaroj.
Sue, la plej bona enborsigo de ĉiu tempo.
Jen, Sycamore Networks estis prezita je 38 dolaroj, supreniris al 270.
Tio ĉi ĵus supervenkis ĝin. Kaj interalie...
[Kion vi sentas pri potenciaj miliardoj da dolaroj, kiuj estas kreataj
de via kreaĵo, kiun vi ne monigas direkte?]
Do, se mi ne havebligis Linukson,
mi ankaŭ ne ricevus ajnan monon.
Do vidu, estas stato de venko-venko.
He, simpla fakto ke estas multaj komercaj firmaoj,
signifas ke estas multe da homoj, kiu iel flanke laboris sur Linukso.
Kaj nun oni pagas al ili por laboro, kiun ili volis fari.
Kaj tio helpas min en la senco, ke mi ĉiuokaze volis ke ili laboru sur Linukso.
La tuta projekto GNU fakte estas unu granda kodumo.
Ĝi estas unu granda ago de renversema ludema saĝo,
plibonigi socion, ĉar mi interesiĝas nur pri plibonigo,
sed per saĝa maniero.
Hola, ni estas la GNU/Stallmans, kaj jen estas "La kanto de Libera Programaro".
Aliĝu nun kaj kunuzu la programaron,
vi estos liberaj, kodumuloj, vi estos liberaj,
vi estos liberaj, kodumuloj, vi estos liberaj.
Amasiguloj atingus amason da mono,
tio veras, kodumuloj, tio veras.
Sed ili ne povas helpi siajn najbarojn,
tio ne bonas, kodumuloj, tio ne bonas.
Kiam ni havos sufiĉe da libera programaro
en nia dispono, kodumuloj, en nia dispono.
Ni elĵetos tiujn malpurajn permesilojn,
ĉiam plu, kodumuloj, ĉiam plu.
Aliĝu nun kaj kunuzu la programaron,
vi estos liberaj, kodumuloj, vi estos liberaj.
Aliĝu nun kaj kunuzu la programaron,
Vi estos liberaj, kodumuloj, vi estos liberaj.
Ho, vi estos liberaj.
Mi sciigos vin,
ke vi estos liberaj. [ripetu]
Mi sciigos vin,
ke vi estos liberaj. [ripetu]
FIXME!